Innoveer vandaag. Voed morgen.

Het thema voor de Wereldvoedseldag[d:480] van dit jaar is „Innoveer vandaag. Voed morgen." Door de aarde te helpen haar vruchten voort te brengen, verricht de mensheid niet louter een technische handeling, maar vervult zij het gebod om voor de aarde te zorgen en haar te bewerken Vgl: Gen. 2, 15 [[b:Gen. 2, 15]], een gebod dat voorafgaat aan alle wettelijke kaders en technologische innovaties. Niettemin bevinden we ons momenteel in een paradoxale situatie, waarin de wereldwijde vooruitgang in een steeds sneller tempo vordert, terwijl honger en armoede blijven voortduren. Dit is geen technisch of financieel probleem, maar veeleer een diepgaande antropologische en ethische crisis.

Tegenwoordig spreken mensen met groot vertrouwen over innovatie. Deze term wordt echter vaak alleen gebruikt in verband met de ontwikkeling van apparaten en algoritmen, of de optimalisatie van prestaties louter met het oog op financieel gewin. Het is daarom noodzakelijk om de manier waarop we dergelijke vooruitgang opvatten te veranderen, want echte innovatie verdringt de schepping niet, maar houdt in dat we eerbiedig onderzoek doen naar de complexe wetten die het werk van de handen van de Schepper sturen. Het gebruik van passende technologie om het land te bewerken is een uitdrukking van de rol van de mens als medewerker van God in het scheppingswerk. Wanneer moderne technologie in de landbouw echter wordt ingezet op manieren die de bodem van zijn natuurlijke vruchtbaarheid beroven of boeren van hun land verdrijven, uitsluitend ingegeven door financiële overwegingen, kan dit niet als vooruitgang worden beschouwd, maar veeleer als een verfijnde vorm van vernietiging. Bovendien schendt het onverantwoord gebruik van technologie voor uitsluitend egoïstische belangen, in plaats van voor het algemeen welzijn, niet alleen het solidariteitsbeginsel, maar negeert het ook de plicht van de mensheid om de schepping te beschermen. Het soort innovatie dat de wereld nodig heeft, wordt daarom niet uitsluitend afgemeten aan de hoeveelheid geproduceerd graan, maar ook aan de bescherming van de menselijke waardigheid die God aan ieder van ons heeft geschonken en aan de integriteit van het ecosysteem dat wij geroepen zijn te behouden.

Honger kan niet worden beschouwd als een statistische afwijking, want het wordt voornamelijk veroorzaakt door een gebrek aan politieke wil en collectieve naastenliefde. Ook zijn voedseltekorten geografisch gezien niet onvermijdelijk. In een tijdperk van grotere technologische vooruitgang dan ooit tevoren is het inderdaad onaanvaardbaar dat brood als een voorrecht wordt beschouwd en water als een omstreden handelswaar. Regelmatige toegang tot veilig, adequaat en voldoende voedsel, in overeenstemming met de waardigheid van elke persoon, is een fundamenteel mensenrecht. Het waarborgen van dit recht is een plicht van rechtvaardigheid die zowel individuele staten als de internationale gemeenschap bindt. En toch, terwijl innovaties de productie versnellen, wordt de distributie verwaarloosd. Graanmarkten worden op de beurzen geoptimaliseerd, terwijl de daadwerkelijke zaden die in de grond ontkiemen in handen vallen van monopolies die de kleinschalige landbouw verstikken.

Om ervoor te zorgen dat aan de voedingsbehoeften van morgen wordt voldaan, moet de voedselproductie worden bevrijd van een puur speculatieve mentaliteit. Brood mag noch een instrument van geopolitieke druk zijn, noch een volatiel financieel activum. Evenmin mag het ooit als oorlogswapen worden gebruikt. Het is immers een vreselijke schending van de menselijke waardigheid om te verhinderen dat brood iemand bereikt of om de middelen waarmee het wordt geproduceerd te vernietigen. Brood is kostbaar omdat het het leven in stand houdt dat God ons heeft geschonken. Daarom moeten we de verleiding van kortetermijndenken overwinnen. De mythe dat groei eindeloos kan zijn terwijl de hulpbronnen beperkt zijn, heeft zijn breekpunt bereikt. Innovatie vereist vandaag de dag een intergenerationeel verantwoordelijkheidsgevoel dat verder kijkt dan jaarlijkse begrotingen. Innovatie betekent technologie verzoenen met wijsheid, waaronder de wijsheid van onze voorouders, en tegelijkertijd een visie op de toekomst behouden. Het gaat er niet om technologische vooruitgang af te wijzen, maar juist om deze te integreren met de wijsheid van boeren die door eeuwenlange nauwgezette observatie hun begrip van de bodem en het klimaat hebben verdiept. Dit houdt eveneens in dat water wordt beschermd als een onvervreemdbaar gemeenschappelijk goed.

Mijnheer de directeur-generaal, ik moedig de Voedsel- en Landbouworganisatie en haar lidstaten aan om geen genoegen te nemen met abstracte analyses of verklaringen van beperkte effectiviteit. Het is nu tijd voor morele moed. Een nieuwe mondiale voedselordening is essentieel – een orde waarin technologische innovatie onvoorwaardelijk ondergeschikt is aan het respect voor de door God gegeven menselijke waardigheid en het universele gemeenschappelijk goed. Bovendien is er een dringende ethische noodzaak om middelen die in de oorlogsindustrie worden geïnvesteerd, te heroriënteren naar duurzaam landbouwonderzoek en het herstel van aangetaste bodems. De toekomst is geen abstracte tijdsperiode die passief op ons wacht; het is veeleer de oogst van wat wij vandaag zaaien door onze beslissingen. Als wij onethische innovatie zaaien, gebaseerd op een verlangen om de aarde te domineren en de zwakken uit te sluiten, zullen wij onvruchtbaarheid en onenigheid oogsten. Als innovatie daarentegen voortkomt uit respect voor de natuurlijke orde en gerechtigheid voor de hongerigen, zal de toekomst een rijk gedekte tafel brengen ter voeding van de mensheid.

Met deze gedachten voor hen die zich inzetten voor het bewerken en beschermen van de schepping, roep ik voor iedereen de overvloedige zegeningen van de Almachtige God af, en verzeker ik u graag van de onvermoeibare steun van de Heilige Stoel voor initiatieven die de FAO bijstaan in haar nobele inspanningen.