Acogiendo la petición

Geachte broeders in het bisschopsambt,

In antwoord op het verzoek van de bisschoppen van Peru en ter gelegenheid van de driehonderdste verjaardag van de heiligverklaring van de heilige Turibius van Mogrovejo, patroonheilige van de bisschoppen van Latijns-Amerika, groet ik u hartelijk in de Heer en dank ik u voor de dienst die u dagelijks verricht. Terwijl ik deze woorden tot u richt, is mijn hart opnieuw vervuld van dankbaarheid voor het voorrecht dat ik het bisschoppelijk ambt in Peru heb mogen uitoefenen. Daar heb ik uit eerste hand kennis gemaakt met het geloof van een volk waarvan ik zoveel heb ontvangen, en ben ik beter gaan begrijpen wat het betekent om herder te zijn. Die ervaring heeft mij bijzonder dicht bij de heilige Turibius gebracht, die eveneens van ver kwam naar een land dat hij uiteindelijk door pastorale naastenliefde tot het zijne heeft gemaakt.

Mijn voorgangers hebben uitvoerig gesproken over de „vermaarde metropoliet van Lima", Paus Pius XII - Radiotoesprake...Paus Pius XII - Radiotoespraken - Aan het 5e Inter-Amerikaanse Congres over Katholieke opvoeding waarbij zij herinnerden aan zijn ijver voor de evangelisatie, Paus Johannes Paulus II -...Paus Johannes Paulus II - Toespraken - Ontmoeting met leden van de Bisschoppenconferentie van Peru (02-02-1985) zijn inzet voor de opbouw en vernieuwing van het kerkelijk leven Paus Benedictus XVI -...Paus Benedictus XVI - Toespraken - Bij gelegenheid van de 4e eeuwfeest van het overlijden van de h. Turibius (23-03-2006) en zijn nabijheid tot de armsten en meest kwetsbaren. Paus Franciscus - Toespraken...Paus Franciscus - Toespraken - Ontmoeting met Bisschoppen in Lima (Peru) (23-01-2018) Zonder nu zijn biografie opnieuw te behandelen, wil ik graag nadenken over zijn ambt in het licht van een ritueel dat ons wijst op de allereerste oorsprong van onze zending: de verwelkoming van de bisschop in zijn kathedraal. vgl: Paus Johannes Paulus II - Apostolische Constituties - Caeremoniale Episcoporum ex decreto sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum (14 september 1984)[[[3877|+0]]] Een soortgelijk ritueel is voorgeschreven voor een pastoraal bezoek aan een gemeenschap, vgl: Paus Johannes Paulus II - Apostolische Constituties - Caeremoniale Episcoporum ex decreto sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum (14 september 1984)[[[3877|+0]]] alsof de Kerk de prelaat telkens weer wil terugleiden naar de betekenis van die eerste intrede. Wat de liturgie in enkele gebaren tot uitdrukking brengt, heeft de Apostel van de Andes gedurende zijn jaren als herder tot leven gebracht. De beste manier om zijn nagedachtenis te eren, is ons te laten uitdagen door de manier waarop hij het ambt dat ook wij hebben ontvangen, heeft beleefd, en hem na te volgen.

De ritus begint bij de deur van de kathedraal. Daar wordt de nieuwe bisschop verwelkomd door de Kerk waarnaar hij is gezonden. Hij komt aan in een gemeenschap die hem is voorgegaan – een gemeenschap die een geloofsweg heeft afgelegd en waarin de Heilige Geest al aan het werk was. Wanneer hij die drempel overschrijdt, treedt hij binnen in een geschiedenis die niet met hem is begonnen en raakt hij, door zijn ambt, verbonden met een specifiek volk. De heilige Turibius kwam aan in een land waarvan de volkeren en gewoonten hem grotendeels onbekend waren. Om hen te hoeden, moest hij zich in die cultuur onderdompelen door door de hele regio te reizen. Zijn pastorale bezoeken en zijn verlangen dat het Evangelie in de lokale talen zou worden verkondigd, versterkten geleidelijk zijn band met dat land en zijn volk. Bepaalde aspecten van een bisdom zijn moeilijk te doorgronden achter een bureau. Daarom moeten we ervoor zorgen dat pastorale bezoeken hun levendigheid behouden: laten we persoonlijk naar onze gemeenschappen toe gaan, naar onze kudde luisteren en op zoek gaan naar degenen die zelden de gelegenheid hebben om de bisschop te benaderen. Het ambt van een opvolger van de apostelen vereist dat we met ons hart in de hemel leven en met onze voeten op de weg staan.

Terwijl hij nog bij de deur staat, ontvangt de bisschop een kruisbeeld en kust hij het. De Kerk stelt hem degene voor die de zijnen tot het uiterste heeft liefgehad. Dat gebaar draagt een belofte van zelfopoffering in zich. Zijn ambt kan hem langs wegen leiden die hij niet had voorzien en offers van hem vragen die hij zich wellicht nooit had kunnen voorstellen. Het kruis herinnert hem eraan dat hij bij de kudde moet blijven wanneer er moeilijke tijden aanbreken, en dat het beschermen van de schapen een prijs kan hebben voor de herder zelf. Turibius bracht die kus over op het lijdende lichaam van de Heer door zijn reizen en ontberingen, terwijl hij de inheemse volkeren verdedigde, misstanden bestreed en dicht bij de armen en de lijdenden bleef. Beste broeders, we moeten regelmatig terugkeren naar de school van het Kruis. Het in de steek laten van de kudde kan al lang vóór een zichtbare vlucht beginnen, wanneer comfort, angst of eigenbelang voorrang krijgen boven het welzijn van de gelovigen. De huurling berekent wat hij zou kunnen verliezen; de herder weet dat hij iets van zichzelf moet geven om trouw te blijven. Vgl: Joh. 10, 12-13 [[b:Joh. 10, 12-13]]

Vervolgens ontvangt de bisschop het wijwater, besprenkelt zichzelf en besprenkelt de aanwezigen. Dit gebaar brengt hem terug naar de gemeenschappelijke bron van het doopsel. Voordat hij herder is, is hij een leerling; voordat hij het volk van God voorzit, rekent hij zichzelf tot de gedoopten die kinderen in Christus zijn geworden. De heiligheid van de herder mag niet als vanzelfsprekend worden beschouwd. Vgl: 1 Tim. 4, 16 [[b:1 Tim. 4, 16]] De heilige Turibius kon oproepen tot een kerkelijk leven dat trouwer was aan het Evangelie, omdat hij zelf om te beginnen aan diezelfde maatstaf voldeed. Zij aan wie de taak is toevertrouwd om anderen te heiligen, moeten zelf nog geheiligd worden; zij die barmhartigheid verkondigen, leven er ook naar. Laten wij dan ons innerlijk leven koesteren en ons ervan bewust blijven dat wij discipelen zijn die bekering nodig hebben.

De ritus leidt de bisschop vervolgens naar het tabernakel, waar hij neerknielt en aanbidt. Voordat hij aan zijn ambt begint, houdt hij in stilte stil bij het Heilig Sacrament. Bisschoppen komen en gaan; Christus blijft altijd. Vgl: Hebr. 13, 8 [[b:Hebr. 13, 8]] Herders wisselen elkaar af, nieuwe uitdagingen doen zich voor en projecten ontvouwen zich, maar de Kerk leeft in de Heer. Om deze reden zou ik u willen uitnodigen om eucharistische aanbidding tot een pastorale prioriteit te maken. Turibius' liefde voor de Eucharistie kwam tot uiting in zijn zorg om iedereen dichter bij Jezus te brengen. Laten we onze gelovigen de tijd en de ruimte bieden om voor Hem te verblijven, en langdurige aanbidding aanmoedigen. Ik ben ervan overtuigd dat de heilige aanwezigheid van de Heer, wanneer deze trouw wordt verwelkomd en aanbeden, dat ondersteunt wat onze eigen kracht niet kan bereiken en wegen opent die geen enkel plan kan bedenken. Het zal Zijn liefde zijn die onze bisdommen zal veranderen.

Na het aantrekken van de gewaden nadert de bisschop het altaar en kust het. Het is de Heer zelf, voor wie hij zojuist is neergeknield, die nu wordt beschouwd als degene die zijn Kerk om zich heen verzamelt en haar tot één lichaam maakt. Vgl: 1 Kor. 10, 17 [[b:1 Kor. 10, 17]] De heilige Turibius diende een uitgestrekte en diverse Kerk en streefde ernaar haar verenigd te houden. Het is ook onze verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de verscheidenheid van onze bisdommen haar eenheid in Christus vindt. Het altaar herinnert ons eraan dat gemeenschap de kern vormt van onze zending.

Vervolgens begeeft hij zich naar de Cathedra, waar de Apostolische Brief wordt voorgelezen - de pauselijke bul waarmee de paus hem heeft benoemd tot herder van die specifieke Kerk. De bisschop heeft zichzelf deze zending niet opgelegd; hij heeft haar ontvangen en oefent haar uit in gemeenschap met de Kerk, verenigd met de Opvolger van Petrus en met het College van Bisschoppen. De leer die hij vanaf de Cathedra verkondigt, is niet afkomstig uit een eigen woord dat moet worden opgelegd. Hij heeft het geloof van de Kerk ontvangen en is geroepen om „de goede schat te bewaren", zich er dieper in te verdiepen en het begrijpelijk te maken voor degenen die aan zijn zorg zijn toevertrouwd. Vgl: 2 Tim. 1, 13-14 [[b:2 Tim. 1, 13-14]] De heilige Turibius begreep deze verantwoordelijkheid goed. Zijn aanvaarding van het Concilie van Trente, de provinciale concilies, de diocesane synodes en zijn catechetisch werk getuigen van zijn verlangen om het geloof in zijn geheel door te geven en het toegankelijk te maken voor degenen die voor hem staan. In een tijd waarin zoveel stemmen aanspraak maken op gezag over het geweten van de gelovigen, is het de plicht van de bisschop om een duidelijke leer aan te bieden die geduldig is en geworteld in deze gemeenschap, om zo zijn volk te helpen de stem van de ene Herder te herkennen.

De geestelijken en de gelovigen wenden zich dan tot hem om „gehoorzaamheid en eerbied te betonen". Paus Johannes Paulus II - Apostolische Constituties - Caeremoniale Episcoporum ex decreto sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum (14 september 1984)[[3877|+0]] De ontvangen eerbied wordt voor de bisschop een verantwoordelijkheid, en de geboden gehoorzaamheid vereist van hem een vaderlijk hart. Dit komt vooral tot uiting in zijn relatie met de priesters, die op een unieke wijze met hem verbonden zijn in het ene priesterschap en in de missie die aan de particuliere Kerk is toevertrouwd. Turibius zorgde voor hun vorming, stelde strenge eisen bij hun toelating tot de heilige wijdingen, bezocht zijn priesters en handhaafde de kerkelijke tucht, zich ervan bewust dat het leven van de geestelijken invloed heeft op dat van het volk. Geliefde broeders, laten wij onze priesters terzijde staan. Laten we bijzondere zorg besteden aan het seminarie en de eerste jaren van het ambt; laten we oprechte broederschap bevorderen en ervoor zorgen dat geen enkele priester het gevoel heeft dat hij alleen bij zijn bisschop terecht kan als er een probleem moet worden opgelost. Het bisschoppelijk vaderschap wordt vaak erkend wanneer een priester weet dat hij vol vertrouwen op de deur van de bisschopswoning kan kloppen.

Na het Evangelie richt de bisschop zich voor het eerst tot zijn volk. Tot nu toe heeft de liturgie hem aangemoedigd om een houding van openheid en luisteren aan te nemen, en hem geleid naar de stilte van de aanbidding. Pas nu spreekt hij. Deze eenvoudige volgorde bevat een les die we altijd in gedachten moeten houden. Te midden van de vele taken die onze dag vullen, zijn wij gezonden om het Goede Nieuws te verkondigen. Net als de apostelen zijn wij geroepen om ons te wijden „aan het gebed en aan de dienst aan het Woord" (Hand. 6, 4) [b:Hand. 6, 4]. De heilige Turibius maakte van zijn leven een voortdurende daad van prediking, en zijn boodschap was geloofwaardig omdat hij eerst het Evangelie zijn hele bestaan had laten vormgeven. Moge geen enkele dringende zaak of pastorale taak, hoe noodzakelijk die ook moge zijn, ons ertoe brengen het gebed te verwaarlozen, dat een noodzakelijke voorbereiding is op de prediking. Laten we altijd de tijd vrijmaken die we nodig hebben om naar het Woord te luisteren en zorgvuldig na te denken over hoe we het aan onze gelovigen kunnen presenteren.

Zodra de inleidende riten zijn voltooid en de Woorddienst is gevierd, is het tijd om het offer aan te bieden. In het offerritueel zien we een voorproefje van alles wat de bisschop dag na dag in de handen van de Heer zal aanbevelen: zijn werk, de projecten die hij zal ondernemen, de beslissingen die hij moet nemen, de mensen die aan hem zijn toevertrouwd, zijn zorgen en zijn hoop. Er zullen momenten zijn waarop hij de weg duidelijk ziet, en andere waarop hij zijn eigen kleinheid zal ervaren: dit alles kan op de pateen worden gelegd. Het is de plicht van de bisschop om zich getrouw over te geven; de vrucht behoort uiteindelijk aan God toe. Vgl: 1 Kor. 3, 6-7 [[b:1 Kor. 3, 6-7]]

De viering zelf onthult de bron van deze vruchtbaarheid. In de Heilige Mis wordt het ene offer van Christus voor de verlossing van de wereld sacramenteel aanwezig gesteld, terwijl zijn volk verenigd wordt met het offer van hun Heer. Uit dit Heilig Offer vloeit de genade voort waardoor de Kerk leeft en waardoor Christus haar door de geschiedenis heen blijft verzamelen en heiligen. De bisschop stelt, net als elke priester, zijn stem en zijn handen ter beschikking aan Christus, de Eeuwige Hogepriester, die door zijn ambt handelt. Wat hij viert, moet ook doordringen in zijn eigen leven, dat steeds meer verenigd raakt met het offer van de Heer, totdat zijn hele bestaan in Christus een offer aan de Vader wordt.

De geestelijke geografie van de Kerk in Latijns-Amerika is gevormd door herders die de eenheid tussen het altaar en het eigen leven zichtbaar hebben gemaakt. De figuur van de heilige Turibius staat dan ook niet op zichzelf. Door de eeuwen heen en in verschillende regio's van het continent is een ware constellatie van bisschoppen ontstaan die de Kerk vereert als heiligen en zaligen. Naast de grote aartsbisschop van Lima zijn er de heiligen Antonius Maria Claret, Ezechiël Moreno, Rafaël Guízar en Oscar Romero, en de zaligen Juan de Palafox, Jacinto Vera, Mamerto Esquiú, Enrique Angelelli, Jesús Jaramillo en Eduardo Pironio, naast zoveel andere vooraanstaande bisschoppen. Laten we ons verdiepen in de bediening en de geschriften van deze herders en ze bekendmaken in onze lokale Kerken. Hun getuigenis kan ons helpen de zending van de bisschop beter te begrijpen, en is van bijzonder belang voor de vorming van seminaristen en priesters. Hun levens laten zien hoe dezelfde zending verschillende vormen kan aannemen, afhankelijk van de tijd en de omstandigheden, en zij vormen een school van herders die voortkomt uit onze kerkelijke geschiedenis. Inderdaad, de heiligen blijven heiligen vormen. Vgl: Hebr. 13, 7 [[b:Hebr. 13, 7]]

Laten we aan Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe ons verlangen toevertrouwen om de missie die we hebben ontvangen met hernieuwde trouw na te leven. Aan het begin van de evangelisatie van dat geliefde continent wenste zij dat de heilige Juan Diego haar verzoek aan de bisschop zou voorleggen, opdat hij zou kunnen onderscheiden en verwelkomen wat de Heer door een nederige boodschapper tot stand bracht. Die ontmoeting blijft voor ons als herders een uitnodiging om aandacht te hebben voor Gods handelen, dat zich vaak op onverwachte manieren openbaart en gebruikmaakt van degenen van wie we dat het minst zouden verwachten. Laten wij door de voorspraak van de Moeder van God om de genade vragen om de aan ons toevertrouwde kerken te kennen, te dienen en lief te hebben, opdat wij, wanneer de tijd komt om aan de Heer rekenschap af te leggen van onze bediening, mogen horen: „Goed gedaan, goede en trouwe dienaar (...) ga de vreugde van je heer binnen" (Mt. 25, 21) [b:Mt. 25, 21].