Het gebed van de Moeder van God, die „Omnipotentia supplex“ is

„Missus est Angelus...”. „De engel Gabriël werd door God gezonden naar een stad in Galilea, genaamd Nazareth” (Lc. 1, 26) [b:Lc. 1, 26]. Met bijzondere ontroering spreken wij deze woorden vandaag uit, op het plein van het heiligdom van Pompeï, waar de Maagd, die Maria heette Vgl: Lc. 1, 27 [[b:Lc. 1, 27]], met een bijzondere verering wordt omringd. Die Maagd aan wie Gabriël werd gezonden. Met bijzondere ontroering luisteren wij vandaag naar die woorden, op deze zondag in oktober, die het karakter heeft van de missiezondag. Toch spreken de woorden van het Evangelie van de heilige Lucas over het begin van de missie. Missie betekent gezonden zijn en de opdracht krijgen om een bepaalde handeling te verrichten.

Gabriël werd door God naar Maria van Nazareth gezonden om aan haar – en in haar aan de hele mensheid – de missie van het Woord aan te kondigen. Zie, God wil de eeuwige Zoon zenden opdat Hij, door mens te worden, de mens het goddelijke leven, het goddelijke zoonschap, de genade en de waarheid kan schenken.

De missie van de Zoon begint precies op dat moment in Nazareth, wanneer Maria de woorden hoort die uit de mond van Gabriël komen: „Je hebt genade gevonden bij God. Zie, je zult een zoon verwekken, hem ter wereld brengen en hem Jezus noemen” (Lc. 1, 30-31) [b:Lc. 1, 30-31].

De missie van deze Zoon, het eeuwige Woord, begint dus op dat moment, wanneer Maria van Nazareth, de Maagd „die verloofd was met een man uit het huis van David, genaamd Jozef” (Lc. 1, 27) [b:Lc. 1, 27], bij het horen van deze woorden van Gabriël antwoordt: „Zie, ik ben de dienstmaagd van de Heer, laat mij geschieden naar uw woord“ (Lc. 1, 38) [b:Lc. 1, 38].

Op dat moment begint de zending van de Zoon op aarde. Het Woord, van dezelfde substantie als de Vader, wordt vlees in de schoot van de Maagd. De Maagd zelf kan niet begrijpen hoe dit alles tot stand komt. Daarom vraagt zij, voordat zij antwoordt: „Laat het mij geschieden“,: „Hoe is dat mogelijk? Ik ken geen man“ (Lc. 1, 34) [b:Lc. 1, 34]. En zij ontvangt het doorslaggevende antwoord: „De Heilige Geest zal over u komen, de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen. Hij die geboren zal worden, zal dus heilig zijn en Zoon van God genoemd worden… niets is onmogelijk voor God” (Lc. 1, 35-37) [b:Lc. 1, 35-37]. Op dat moment begrijpt Maria het al. En ze stelt geen vragen meer. Ze zegt alleen: „Moge mij geschieden naar uw woord” (Lc. 1, 38) [b:Lc. 1, 38]. En het Woord wordt vlees. Vgl: Joh. 1, 14 [[b:Joh. 1, 14]] De zending van de Zoon in de Heilige Geest begint. De zending van de Zoon en de zending van de Heilige Geest beginnen. In deze eerste fase is de zending uitsluitend aan haar gericht: aan de Maagd van Nazareth. Eerst daalt de Heilige Geest op haar neer. Zij wordt, in haar menselijke en maagdelijke wezen, overschaduwd door de kracht van de Allerhoogste. Dankzij deze kracht, en door toedoen van de Heilige Geest, wordt zij Moeder van de Zoon van God, terwijl zij Maagd blijft. De zending van de Zoon begint in haar, onder haar hart. De zending van de Heilige Geest, die „uitgaat van de Vader en de Zoon”, bereikt ook eerst haar, de ziel die zijn Bruid is, de zuiverste en de meest ontvankelijke.

Dit begin in de tijd, dit historische begin van de missie van de Zoon en de Heilige Geest, moeten we vooral vandaag in gedachten houden, op de jaarlijkse missiezondag in de maand oktober. De hele Kerk moet zich overal, op elke plaats en in elk hart, op dit begin richten. De Kerk is in haar geheel en overal missionair, omdat deze missie van de Zoon en de Heilige Geest voortdurend in haar voortduurt; deze missie vond haar historische begin op aarde juist in Nazareth, in het hart van de Maagd.

Door in haar schoot mens te worden door toedoen van de Heilige Geest, is God de Zoon de geschiedenis van de mensheid binnengetreden om deze Geest aan elke mens en aan de gehele mensheid te brengen. De zending, waarvan het eerste begin onder het hart van de Maagd van Nazareth werd overschaduwd door de kracht van de Allerhoogste, is tot wasdom gekomen door de gehele verborgen tijd van de Zoon van God heen, en vervolgens door het levende woord van zijn Evangelie, door het offer van het kruis en het getuigenis van de verrijzenis, tot aan die dag in het Cenakel; en hieraan worden wij ook herinnerd door de liturgie van vandaag. Dat was de dag waarop niet alleen Maria, maar de hele Kerk, het hele Volk van het Nieuwe Verbond, de Heilige Geest ontving en samen met Hem deel kreeg aan de zending van zijn verrezen Heer en van de enige Gezalfde (Messias). Door deel te krijgen aan zijn priesterlijke, profetische en koninklijke zending, is het Volk van God, dat wil zeggen de Kerk, volledig missionair geworden.

En juist op deze zondag richt het Volk van God, dat wil zeggen de Kerk, met dankbaarheid zijn blik op het mysterie van deze missie, die eerst in Nazareth en vervolgens in de bovenzaal in Jeruzalem haar aanvang nam. Terwijl het Volk van God, dat wil zeggen de Kerk, nadenkt over zijn missionaire karakter, richt het zich met de diepste zorg en de vurigheid van de Geest tot alle aspecten van zijn hedendaagse missie; tot alle plaatsen, alle continenten en alle volkeren, want Christus heeft eens tot hen gezegd: „Gaat dan heen en maakt alle volken tot mijn leerlingen...” (Mt. 28, 19) [b:Mt. 28, 19]. „... Verkondig het Evangelie aan alle schepselen” (Mc. 16, 15) [b:Mc. 16, 15]. Zo treedt de Kerk op de missiezondag dan ook in de voetsporen van haar leer, haar zending, de evangelisatie en de catechese, zowel onder de volken en volkeren die al lang christelijk zijn, als onder de jonge en pas bekeerde volken, en onder hen die nog niet bereikt zijn door de genade van het geloof en de waarheid van het heil.

De Kerk doet dit met het gehele leergezag van Vaticanum II voor ogen, zowel de Constitutie Lumen Gentium[617|+0] als de Gaudium et Spes[575|+0]; zowel het Decreet over de missionaire activiteit van de Kerk Ad Gentes[703|+0] als het Decreet over oecumene[618|+0], de Verklaring over godsdienstvrijheid[702|+0] en de Verklaring over de betrekkingen van de Kerk met de niet-christelijke religies[610|+0]. Al deze prachtige documenten spreken tot de Kerk van onze tijd, tot de Kerk van deze twintigste eeuw die ten einde loopt; zij spreken over wat het betekent om missionaris te zijn en een missie te vervullen. En zij geven haar de opdracht, net zoals Christus ooit aan de apostelen deed, om uit te kijken over de velden van de menselijke zielen, die altijd op de een of andere manier „al rijp zijn voor de oogst“ (Joh. 4, 35) [b:Joh. 4, 35]. Zijn ze misschien werkelijk rijp? Staan ze op het punt rijp te worden? Of groeien er in hen bezwaren tegen het woord van het Evangelie en tegen de Geest, die „waaiert waar Hij wil“ (Joh. 3, 8) [b:Joh. 3, 8].

Het is ons nooit toegestaan de hoop te verliezen, ook al maken we periodes van zware beproevingen en ervaringen door. We mogen nooit vergeten dat de Heer zelf – Hij door wiens bloed wij zijn vrijgekocht Vgl: 1 Pt. 1, 19; Ef. 1, 7 [[b:1 Pt. 1, 19; Ef. 1, 7]] – naar deze velden van zielen kijkt en tegen ons, zijn discipelen, zegt: Bid! „Bidt daarom de Heer van de oogst dat Hij arbeiders in Zijn oogst zendt” (Mt. 9, 38) [b:Mt. 9, 38]. Laten we dat doen, vooral op deze zondag.

Maria staat altijd in het centrum van ons gebed. Zij is de eerste onder degenen die smeken. En zij is de „Omnipotentia supplex”: de Almachtige die voor ons pleit.

Zo was zij in haar huis in Nazareth, toen zij met Gabriël sprak. Wij zien haar daar in de diepte van het gebed. In de diepte van het gebed spreekt God de Vader tot haar. In de diepte van het gebed wordt het Eeuwige Woord haar Zoon. In de diepte van het gebed daalt de Heilige Geest op haar neer.

En vervolgens brengt zij deze diepgang van het gebed over van Nazareth naar de bovenzaal van Pinksteren, waar alle apostelen – Petrus en Johannes, Jakobus en Andreas, Filippus en Thomas, Bartholomeüs en Matteüs, Jakobus, de zoon van Alfeüs, en Simon de Zeloot en Judas, de zoon van Jakobus – samen met haar volhardend en eensgezind in gebed waren. Vgl: Hand. 1, 13-14 [[b:Hand. 1, 13-14]]

Maria draagt diezelfde diepgang van het gebed ook over naar deze bevoorrechte plek op Italiaanse bodem, niet ver van Napels, waarnaar wij vandaag op pelgrimstocht komen. Het is het heiligdom van de rozenkrans, dat wil zeggen het heiligdom van het mariale gebed; van dit gebed dat Maria samen met ons bidt, zoals zij samen met de apostelen in de bovenzaal bad.

Dit gebed heet de rozenkrans. En het is ons favoriete gebed, dat wij tot haar richten: tot Maria. Zeker. Laten we echter niet vergeten dat de rozenkrans tegelijkertijd ons gebed met Maria is. Het is het gebed van Maria met ons, met de opvolgers van de apostelen, die het begin hebben gevormd van het nieuwe Israël, van het nieuwe volk van God.

Laten we hier dus komen om met Maria te bidden; om samen met haar de mysteries te overdenken, die zij als Moeder in haar hart overwoog Vgl: Lc. 2, 19 [[b:Lc. 2, 19]], en blijft overdenken, blijft overwegen. Want dit zijn de mysteries van het eeuwige leven. Ze hebben allemaal hun eschatologische dimensie. Ze zijn ondergedompeld in God zelf. In die God die „in een ontoegankelijk licht woont” (1 Tim. 6, 16) [b:1 Tim. 6, 16] zijn al deze mysteries ondergedompeld, zo eenvoudig en zo toegankelijk. En zo nauw verbonden met de geschiedenis van onze verlossing.

En daarom blijft dit gebed van Maria, ondergedompeld in het licht van God zelf, tegelijkertijd altijd openstaan voor de aarde, voor alle menselijke problemen. Voor de problemen van elke mens en, tegelijkertijd, van alle menselijke gemeenschappen, van gezinnen, van naties; voor de internationale problemen van de mensheid, zoals bijvoorbeeld die welke ik op 2 oktober voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties[1942|+0] aan de orde heb gesteld. Dit gebed van Maria, deze rozenkrans, staat voortdurend open voor de gehele zending van de Kerk, voor haar moeilijkheden en haar hoop, voor de vervolgingen en het onbegrip, voor elke dienst die zij verricht ten behoeve van de mensen en de volkeren. Dit gebed van Maria, deze rozenkrans, is precies zo, omdat het vanaf het begin doordrongen was van de „logica van het hart”. En het gebed is in dit hart gevormd door de schitterendste ervaring waaraan zij deel had: door het mysterie van de Menswording.

God heeft ons al lang geleden zo’n teken gegeven: „Zie, de maagd zal zwanger worden en een zoon baren, die zij Immanuel zal noemen” (Jes. 7, 14) [b:Jes. 7, 14]. Emmanuel, „wat ‘God met ons’ betekent“ (Mt. 1, 23) [b:Mt. 1, 23]. Met ons en voor ons: „om de verspreide kinderen van God weer bijeen te brengen“ (Joh. 11, 52) [b:Joh. 11, 52].

Ik kom dan ook hier, in het heiligdom van Pompeï, in de geest van dit gebed, om samen met u dat teken van de profetie van Jesaja te beleven. En door deel te nemen aan het gebed van de Moeder van God, die „Omnipotentia supplex“ is, wil ik samen met alle pelgrims mijn dank betuigen voor die veelzijdige zending die ik onlangs, tussen september en oktober, heb mogen vervullen. Ik heb er al meer dan eens over gesproken. Ik heb de woorden en gedachten herhaald die Jezus zelf aan de apostelen had onderwezen: „Wanneer jullie alles hebben gedaan wat jullie is opgedragen, zeg dan: Wij zijn nutteloze dienaren. Wij hebben gedaan wat wij moesten doen“ (Lc 17, 10) [b:Lc 17, 10]. En daarom voel ik des te meer de behoefte om hier, in dit heiligdom, Maria te danken en samen met Maria.

En als mijn dankbaarheid tegelijkertijd ook naar de mensen uitgaat, dan doe ik dat vooral omdat zij mijn dienst als Petrus, mijn pauselijke dienst, zo goed op hun knieën hebben voorbereid; omdat zij eraan een diepgaand karakter van gebed, een sacramentaal en eucharistisch karakter, hebben gegeven. Zou ik zonder ontroering kunnen denken aan zoveel mensen, vaak jongeren, die door hun offers en nachtelijke waken de weg hebben vrijgemaakt voor de Geest die moest spreken?

Daar moeten we ons werkelijk aan herinneren. Want dit is de kern zelf van dat ambt; de rest is slechts een uiting, die menselijk gezien soms te oppervlakkig kan worden geïnterpreteerd. Christus leert ons daarentegen dat de schat, dat wil zeggen de wezenlijke waarde, in het hart ligt. Vgl: Lc. 12, 34 [[b:Lc. 12, 34]]

Ik kom hier dus om voor dit alles te danken. En als ik ook kom om te vragen – o, wat een vragen! wat een smeken! – dan is wat ik vooral vraag dat de missie van de Kerk, van het Volk van God, de zending die begon in Nazareth, op Golgotha, in de Cenakel, in onze tijd in al haar oorspronkelijke helderheid wordt vervuld, en tegelijkertijd in overeenstemming met de tekenen van onze tijd. Dat ik, naar het voorbeeld van de Dienstmaagd van de Heer, ik – zolang het God behaagt – een trouwe en nederige dienaar van deze missie van de hele Kerk mag blijven en dat ik alleen dit voel, onthoud en herhaal: dat ik een nutteloze dienaar ben.