Christus nodigt ons uit om ons leven volledig te vernieuwen

Dierbare broeders en zusters,

Het goddelijke woord doorkruist de geschiedenis en vernieuwt deze door de menselijke stem van de Verlosser. Vandaag horen we het Evangelie, het goede nieuws voor alle tijden, in deze basiliek van Annaba, gewijd aan de heilige Augustinus, bisschop van het oude Hippo. De plaatsen die ons verwelkomen, hebben in de loop der eeuwen van naam veranderd, maar de heiligen blijven onze beschermheren en zijn de getrouwe getuigen van een band met de aarde, die uit de hemel komt. Het is deze dynamiek die de Heer in de nacht met Nicodemus belicht: het is deze kracht die Christus inblaast in de zwakheid van zijn geloof en in de volharding van zijn zoektocht.

Gezonden door de Geest van God, van wie "niemand weet waar Hij vandaan komt of waar Hij heen gaat" (Joh. 3, 8)[b:Joh. 3, 8], is Jezus voor Nikodémus een bijzondere gast. Hij roept hem op tot een nieuw leven door zijn gesprekspartner – maar ook ons – een verrassende opdracht te geven: "U moet geboren worden vanuiit den hoge" (Joh. 3, 7 (N.v.d.v.: In de Nederlandstalige liturgie leest men "Gij moet opnieuw geboren worden", maar het woord 'opnieuw' schiet tekort: het gaat er om om 'vanuit den hoge, vanuit God' ge- of her-boren te worden, en niet slechts 'opnieuw'. Aldus ook verderop in de tekst is deze vertaling gekozen.)[b:Joh. 3, 7]. Dit is de uitnodiging gericht aan elke man en elke vrouw die het heil zoekt! De missie van de hele Kerk, en bijgevolg van de christelijke gemeenschap in Algerije, vloeit voort uit de oproep van Jezus: opnieuw geboren worden vanuit de hoge, dat wil zeggen vanuit God. In dit perspectief overwint het geloof de aardse beproevingen en laat de genade van de Heer de woestijn bloeien. Maar de schoonheid van deze aansporing gaat gepaard met een beproeving, die het Evangelie ons oproept samen te doorstaan.

De woorden van Christus hebben inderdaad de kracht van een plicht: jullie moeten vanuit den hoge herboren worden! Deze imperatief klinkt in onze oren als een onmogelijk gebod. Maar als we aandachtig luisteren naar Hem die het geeft, begrijpen we dat het noch een strenge oplegging, noch een dwang, en nog minder een veroordeling tot mislukking is. Integendeel, de plicht die Jezus verwoordt is een geschenk van vrijheid, aangezien Hij ons een onverhoopte mogelijkheid openbaart: van boven herboren worden, dankzij God. We moeten dit dus doen, volgens Zijn liefdevolle wil die de mensheid wil vernieuwen door haar op te roepen tot een levensgemeenschap die voortkomt uit het geloof. Terwijl Christus ons vraagt ons bestaan volledig te vernieuwen, geeft Hij ons ook de kracht om dit te doen. De heilige Augustinus getuigt hiervan, hij die als volgt bidt: "Geef, o Heer, wat U gebiedt, en beveel wat U wilt" X, 29, 40[[850]]

Wanneer we ons dus afvragen hoe een toekomst van gerechtigheid en vrede, van eendracht en heil mogelijk is, stellen we God dezelfde vraag als Nicodemus: kan onze geschiedenis werkelijk veranderen? We worden zozeer belast met problemen, hindernissen en beproevingen! Kan ons leven werkelijk helemaal opnieuw beginnen? Ja! Deze liefdevolle bevestiging van de Heer vervult ons hart met hoop. Hoezeer we ook gebukt gaan onder pijn of zonde: de Gekruisigde draagt al deze lasten met ons en voor ons. Hoezeer we ook ontmoedigd zijn door onze zwakheden: juist daar openbaart zich de kracht van God, die Christus uit de dood heeft opgewekt om de wereld het leven te geven. (Rom. 8, 1)[[b:Rom. 8, 1]] Ieder van ons kan de vrijheid ervaren van het nieuwe leven dat voortkomt uit het geloof in de Verlosser. Opnieuw geeft de heilige Augustinus ons hiervan het voorbeeld: we moeten eerst zijn bekering zien voordat we hem om zijn wijsheid kunnen waarderen. In deze wedergeboorte, die op voorzienige wijze gepaard ging met de tranen van zijn moeder, de heilige Monica, werd hij zichzelf door uit te roepen: "Ik zou niet zijn, mijn God, ik zou helemaal niet zijn, als U niet in mij was. Of beter gezegd: ik zou niet zijn, als ik niet in U was." I, 2[[850]]

Ja, zeker: christenen worden vanuit den hoge geboren, door God herboren als broeders en zusters van Jezus; en de Kerk die hen voedt door de sacramenten is een moederlijke schoot die alle volkeren van de aarde verwelkomt. Zoals we zojuist hebben gehoord, getuigt de Handelingen van de Apostelen hiervan door de levenswijze te beschrijven die kenmerkend is voor de door de Heilige Geest vernieuwde mensheid. (Hand. 4, 32-37)[[b:Hand. 4, 32-37]] Ook vandaag moeten wij deze apostolische regel verwelkomen en in praktijk brengen, door erover te mediteren als een authentiek criterium voor kerkelijke hervorming: een hervorming die, om echt te zijn, begint bij het hart en die, om doeltreffend te zijn, iedereen aangaat.

In de eerste plaats was er immers "de menigte van hen die het geloof hadden aangenomen, één van hart en één van ziel" (Hand. 4, 32)[b:Hand. 4, 32]. Deze geestelijke eenheid is een concordia: een woord dat goed de gemeenschap uitdrukt van harten die in harmonie kloppen omdat ze verenigd zijn met dat van Christus. De ontluikende Kerk berust niet op een sociaal contract, maar op een harmonie in het geloof, in de gevoelens, in de ideeën, in de levenskeuzes, een harmonie die als middelpunt de liefde heeft van God die mens is geworden om alle volkeren van de aarde te redden.

Ten tweede bewonderen we het concrete effect van deze geestelijke eenheid van de gelovigen: "Alles was gemeenschappelijk onder hen" (Hand. 4, 32)[b:Hand. 4, 32]. Iedereen heeft alles, door deel te hebben aan ieders bezit als leden van één lichaam. Niemand wordt van iets beroofd, aangezien ieder deelt wat hem toebehoort. Door bezit om te zetten in een gave, is deze broederlijke toewijding alleen utopisch voor harten die met elkaar wedijveren en voor zielen die begerig zijn ten gunste van zichzelf. Integendeel, het geloof in de ene God, Heer van hemel en aarde, verenigt de mensen volgens een volmaakte gerechtigheid die iedereen uitnodigt tot naastenliefde, dat wil zeggen om elk schepsel lief te hebben met de liefde die God ons in Christus schenkt. Daarom hebben christenen, vooral in het aangezicht van ellende en onderdrukking, de naastenliefde als fundamentele regel: doe voor degenen die naast ons staan wat we zouden willen dat voor ons gedaan wordt. (Mt. 7, 12)[[b:Mt. 7, 12]] Gedreven door deze wet, die door God in de harten is geschreven, is de Kerk altijd in wording, want waar wanhoop heerst, wakkert zij de hoop aan; waar ellende heerst, brengt zij waardigheid; waar conflict heerst, brengt zij verzoening.

Ten derde onthult de tekst uit de Handelingen ons het fundament van dit nieuwe leven dat alle volkeren aangaat, ongeacht hun talen en culturen: "De apostelen legden met grote kracht getuigenis af van de verrijzenis van de Heer Jezus, en allen genoten grote gunst" (Hand. 4, 33)[b:Hand. 4, 33]. De naastenliefde die hen bezielt, is, voordat het een morele verplichting is, een teken van heil. De apostelen verkondigen dat ons leven kan veranderen omdat Christus uit de doden is opgestaan. De eerste taak van de herders, dienaren van het Evangelie, is dan ook om met één hart en één ziel voor de wereld getuigenis af te leggen van God, zonder dat zorgen ons door angst bederven, noch dat trends ons door compromissen verzwakken. Laten wij samen met u, broeders in het bisschopsambt, en met u, priesters, deze missie voortdurend vernieuwen ten behoeve van degenen die ons zijn toevertrouwd, opdat de hele Kerk in haar dienst een boodschap van nieuw leven mag zijn voor degenen die wij ontmoeten.

Blijf in dit land, geliefde christenen van Algerije, een nederig en trouw teken van de liefde van Christus. Getuig van het Evangelie door eenvoudige gebaren, authentieke relaties en een dagelijkse dialoog: zo zult u smaak en licht brengen waar u leeft. Jullie aanwezigheid in het land doet denken aan wierook: een gloeiend korreltje dat zijn geur verspreidt omdat het de Heer verheerlijkt, en vreugde en troost brengt aan vele broeders en zusters. Deze wierook is een klein, kostbaar element dat niet in het middelpunt van de aandacht staat, maar dat ons uitnodigt om ons hart op God te richten, door elkaar aan te moedigen om vol te houden in de moeilijkheden van deze tijd. Lof, zegen en smeekbeden stijgen op uit het wierookvat van ons hart en verspreiden de zoete geur (Ef. 5, 1)[[b:Ef. 5, 1]] van barmhartigheid, aalmoes en vergeving. Jullie geschiedenis bestaat uit genereuze gastvrijheid en volharding in beproevingen: hier hebben de martelaren gebeden, hier heeft de heilige Augustinus zijn kudde liefgehad door met passie naar de waarheid te zoeken en Christus te dienen met een vurig geloof. Wees de erfgenamen van deze traditie door in broederlijke liefde te getuigen van de vrijheid van hen die vanuit den hoge geboren zijn, als een hoop op redding voor de wereld.