Gebed, naastenliefde en eenheid zijn essentieel voor de christelijke aanwezigheid

In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.

Vrede zij met u!

Dierbare broeders in het bisschopsambt,
Dierbare priesters en diakens, religieuzen,
Dierbare kinderen van de Kerk van Algerije!

Met grote vreugde en vaderlijke genegenheid ontmoet ik u vandaag, u die een discrete en kostbare aanwezigheid bent, geworteld in dit land dat getekend is door een eeuwenoude geschiedenis en door stralende getuigenissen van geloof.

Uw gemeenschap heeft zeer diepe wortels. Jullie zijn de erfgenamen van een groot aantal getuigen die hun leven hebben gegeven, gedreven door de liefde voor God en de naaste. Ik denk in het bijzonder aan de negentien religieuze martelaren van Algerije die ervoor kozen om aan de zijde van dit volk te staan in vreugde en verdriet. Hun bloed is een levend zaad dat nooit zal ophouden vrucht te dragen.

Jullie zijn ook de erfgenamen van een nog oudere traditie die teruggaat tot de eerste eeuwen van het christendom. De vurige stem van Augustinus van Hippo weerklonk op dit land, voorafgegaan door het getuigenis van zijn moeder, de heilige Monica, en andere heiligen. Hun nagedachtenis is een stralende oproep om vandaag geloofwaardige tekenen van gemeenschap, dialoog en vrede te zijn.

Aan jullie allen, beste vrienden, en aan degenen die hier niet aanwezig kunnen zijn maar deze bijeenkomst op afstand volgen, spreek ik mijn dankbaarheid uit voor de dagelijkse inzet waarmee jullie het moederlijke gezicht van de Kerk zichtbaar maken. Ik dank Zijne Eminentie voor de woorden die hij tot mij heeft gericht, evenals Rakel, Ali, Monia en zuster Bernadette voor wat zij hebben gedeeld. In het licht van wat we hebben gehoord, zou ik graag willen dat we even stilstaan om samen na te denken over drie aspecten van het christelijk leven die ik als zeer belangrijk beschouw, in het bijzonder voor jullie aanwezigheid hier: het gebed, de naastenliefde en de eenheid.

Allereerst het gebed. We hebben het allemaal nodig. De heilige Johannes Paulus II benadrukte dit toen hij zich tot jongeren richtte: "De mens", zei hij, "kan niet leven zonder te bidden, net zoals hij niet kan leven zonder te ademen" (Ontmoeting met jonge moslims in Casablanca, 19 augustus 1985, nr. 4). Zo stelde hij de dialoog met God voor als een onmisbaar element, niet alleen voor het leven van de Kerk, maar ook voor dat van ieder mens. De heilige Charles de Foucauld had dit ook begrepen; hij die in het feit dat hij een biddende aanwezigheid was, zijn roeping had herkend. Hij schreef: "Ik leef hier in vreugde, aan de voeten van het Allerheiligste Sacrament" (Brief aan Raymond de Blic, 9 december 1907) en beval aan: Bid veel voor de anderen. Wijd u aan het heil van uw naaste met alle middelen die u ter beschikking staan: gebed, goedheid, voorbeeld (cf. Brief aan Louis Massignon, 1 augustus 1916).

In dit verband vertelde Ali ons, toen hij sprak over zijn ervaring met het dienstbetoon in Notre-Dame d'Afrique, dat velen hierheen komen om zich in stilte te bezinnen, hun zorgen en de mensen van wie ze houden voor te leggen en aan te bevelen, en iemand te ontmoeten die bereid is naar hen te luisteren en de lasten te delen die ze in hun hart dragen. Hij merkte op dat velen sereen en blij dat ze gekomen zijn weer vertrekken. Het gebed verenigt en maakt menselijk, het sterkt en zuivert het hart, en de Algerijnse Kerk zaait dankzij het gebed menselijkheid, eenheid, kracht en zuiverheid om zich heen, en bereikt plaatsen en contexten die alleen de Heer kent.

Een tweede aspect van het kerkelijk leven waar ik even bij stil wil staan, is dat van de naastenliefde. Zuster Bernadette sprak hierover toen zij haar ervaringen deelde met het helpen van kinderen met een beperking en hun ouders. In haar woorden zien we de waarde van barmhartigheid en dienstbaarheid, niet alleen als steun voor de kwetsbaarste mensen, maar vooral als een plaats van genade, waar iedereen die zich laat betrekken groeit en verrijkt wordt. Zuster Bernadette vertelde ons hoe uit een eenvoudig eerste gebaar van nabijheid – het bezoeken van zieken – als zaadjes eerst een opvangsysteem ontstond, vervolgens een steeds beter gestructureerde hulpverleningsorganisatie, een echte gemeenschap waar heel veel mensen deelnemen aan vreugdevolle en pijnlijke gebeurtenissen, verenigd door banden van vertrouwen, vriendschap en vertrouwdheid. Zo'n omgeving is gezond en heilzaam. Het is niet verwonderlijk dat degenen die lijden er de nodige middelen vinden om hun gezondheid te verbeteren, terwijl ze tegelijkertijd vreugde brengen aan anderen, zoals in het geval van Fatima.

Het is trouwens de liefde voor de broeders die aanleiding gaf tot het getuigenis van de martelaren die wij hebben herdacht. Geconfronteerd met haat en geweld bleven zij trouw aan de naastenliefde tot het offer van hun leven, aan de zijde van zoveel mannen en vrouwen, christenen en moslims. Ze deden dit zonder pretenties en zonder ophef, met de sereniteit en standvastigheid van hen die niet opscheppen en niet wanhopen, omdat ze weten op wie ze vertrouwen (cf. 2 Tim. 1, 12). Laten we onder hen de eenvoudige woorden noemen van broeder Luc, de bejaarde monnik-arts van de gemeenschap van Notre-Dame de l'Atlas. Toen hij voor de keuze stond om te vertrekken en zich in veiligheid te brengen, ten koste van het achterlaten van zijn patiënten en vrienden, antwoordde hij: "Ik wil bij hen blijven" (C. Henning - T. Georgeon, Broeder Luc van Tibhirine. Monnik, arts en martelaar, Vaticaanstad 2025, Inleiding), en dat is wat hij deed. Paus Franciscus herinnerde zich hem en alle anderen ter gelegenheid van de zaligverklaring en verklaarde: "Hun moedige getuigenis is een bron van hoop voor de Algerijnse katholieke gemeenschap en een zaadje van dialoog voor de hele samenleving. Moge deze zaligverklaring voor iedereen een aansporing zijn om samen een wereld van broederschap en solidariteit op te bouwen" (8 december 2018).

Zo komen we bij het derde punt van onze overweging: de inzet voor het bevorderen van vrede en eenheid. Het motto van dit bezoek is ontleend aan de woorden van de verrezen Jezus: "Vrede zij met u! " (Joh. 20, 21), en op een afbeelding van de mozaïeken van Tipasa staat te lezen: In Deo, pax et concordia sit convivio nostro, wat vertaald kan worden als: "Mogen in God vrede en harmonie heersen in ons samenleven". Vrede en harmonie zijn fundamentele kenmerken van de christelijke gemeenschap sinds haar oorsprong (cf. Hand. 2, 42-47), overeenkomstig de wens van Jezus zelf (cf. Joh. 17, 23), die zei: "Hieraan zullen allen weten dat jullie mijn leerlingen zijn: als jullie liefde voor elkaar hebben" (Joh. 13, 35). In dit verband stelt de heilige Augustinus dat de Kerk "volkeren voortbrengt, maar zij zijn leden van één enkel volk" (Sermo 192, 2) en de heilige Cyprianus schrijft: " Voor God is het grootste offer de vrede die onder ons heerst, onze broederlijke eendracht en het feit dat wij één volk zijn, verenigd in de eenheid van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest" (Het Onze Vader, 23). Het is mooi om vandaag te horen hoe zoveel rijkdom aan woorden en voorbeelden weerklank vindt in wat wij hebben gehoord.

Zoals Zijne Eminentie ons in herinnering bracht, is deze basiliek daar het teken van: een symbool van een Kerk die bestaat uit levende stenen, waar, onder de mantel van Onze-Lieve-Vrouw van Afrika, de gemeenschap tussen christenen en moslims wordt opgebouwd. Hier brengt de moederlijke liefde van Lalla Meryem iedereen samen als kinderen, ieder rijk aan zijn eigen diversiteit, verenigd door hetzelfde streven naar waardigheid, liefde, gerechtigheid en vrede. Kinderen die samen willen wandelen, leven, bidden, werken en dromen, want het geloof isoleert niet maar opent, verenigt zonder te verwarren, brengt dichterbij zonder te uniformiseren en laat een ware broederschap groeien. Monia heeft het ons verteld, en Rakel heeft er getuigenis van afgelegd toen ze haar ervaringen binnen de Tlemcen Fellowship deelde. In een wereld waar verdeeldheid en oorlogen pijn en dood zaaien tussen naties, in gemeenschappen en zelfs binnen gezinnen, is jullie leven in eenheid en vrede een krachtig teken. Verenigd verspreiden jullie broederschap door de mensen om jullie heen te inspireren tot verlangens en gevoelens van gemeenschap en verzoening, met een boodschap die des te sterker en helderder is omdat ze in eenvoud en nederigheid wordt getuigd.

Een aanzienlijk deel van het grondgebied van dit land wordt ingenomen door de woestijn, en in de woestijn overleeft men niet in zijn eentje. De ontberingen van de natuur relativeren elke pretentie van zelfvoorziening en herinneren iedereen eraan dat we elkaar nodig hebben, en dat we God nodig hebben. Het is het besef van deze kwetsbaarheid dat het hart opent voor wederzijdse steun en voor het aanroepen van Hem die kan geven wat geen enkele menselijke macht kan garanderen: de diepe verzoening van de harten en daarmee de ware vrede.

Daarom, beste broeders en zusters, moedig ik u aan om uw werk op Algerijnse bodem voort te zetten, als een hechte en open geloofsgemeenschap, als aanwezigheid van de Kerk, als universeel sacrament van het heil (cf. Oecumenisch Concilie van Vaticanum II, Lumen gentium, 48). Dank voor alles wat u doet, voor uw gebed, voor uw naastenliefde, voor uw getuigenis van eenheid. Ik verzeker u van mijn gebed voor de Heer en, terwijl ik u toevertrouw aan Maria, Onze-Lieve-Vrouw van Afrika, zegen ik u van harte.