De vruchtbaarheid van de Kerk mag niet afhangen van aantallen

Beste broeders in het bisschopsambt, goedemorgen!

Dank u, eminentie, voor de woorden die u tot mij hebt gericht. Een hartelijke groet aan allen die gekozen zijn om diensten te vervullen in de bisschoppenconferentie, in het bijzonder aan de vicevoorzitter, en aan ieder van u. Via u wil ik mijn genegenheid betuigen aan alle Kerken in Italië, aan de priesters, diakens, religieuzen, gezinnen, catechisten, opvoeders, jongeren, ouderen, armen, zieken, aan hen die het geloof beleven in de eenvoud van het dagelijks leven en hen die - misschien zonder het te weten - in hun hart een verlangen dragen naar God.

Dat verlangen mogen we gelukkig op verschillende manieren vaststellen, ook in een tijd als de onze, die getekend wordt door complexiteit. Ik heb het zelf ervaren tijdens mijn recente bezoeken aan Pompeï, Napels en Acerra. Er zijn veel tekenen die duiden op vermoeidheid, fragmentatie en eenzaamheid. In onze gemeenschappen kunnen we soms de moeite voelen om het geloof door te geven, de moeilijkheid om de nieuwe generaties erbij te betrekken. Maar het Evangelie schudt ons wakker. Jezus die naar de menigte kijkt, ziet geen probleem dat moet worden opgelost; Hij ziet een oogst, Hij ziet het veld van God: "De oogst is groot, maar arbeiders zijn er weinig. Vraagt daarom de Heer van de oogst arbeiders te sturen om te oogsten" (Lc. 10, 2)[b:Lc. 10, 2]. Als onvermoeibare zaaier gaat God elke dag de wereld in en zaait met gulle hand in de harten het verlangen naar het oneindige, naar een vol leven, naar een heil dat bevrijdt. Ja, dankzij God is de oogst groot. Dit is onze eerste taak: de blik van de Heer tot de onze maken. Niet alleen klagen over de hard geworden grond, noch ons maar beperken tot statistische gegevens, maar met de ogen van de verrezen Heer de oogst weten te zien die God zelf voor ons bereidt.

Beste broeders, moge de heilige Geest ons harten schenken die branden van Christus' ijver, en moge Hij talrijke en heilige arbeiders opwekken om met ons samen te werken.

Vanuit dat perspectief is de prioriteit dus het Evangelie: dat zegt ons de heilige Franciscus van Assisi, achthonderd jaar na zijn opgaan naar de hemel; daaraan herinneren ons de apostolische exhortaties Evangelii Nuntiandi[519] van de heilige Paulus VI en Evangelii Gaudium[4984] van paus Franciscus. Want uit het Evangelie komt het geloof voort als een levende ontmoeting met de gestorven en verrezen Christus, aanwezig in zijn Kerk. Vandaag, in de context waarin wij geroepen zijn te werken, in de confrontatie met andere levensvisies en met ongekende antropologische uitdagingen, is het opnieuw centraal stellen van het Evangelie de gave die geestdrift geeft aan ons leven als bisschoppen, en de noodzaak die ons drijft.

We worden dus opgeroepen ons af te vragen: welk gelaat van God laten we doorschijnen in de prediking, de catechese, de liturgie, de caritas en het leven van onze gemeenschappen? Op welke manier bevorderen we de ontmoeting met Christus, en wat betekent het vandaag de dag voor ons en voor onze Kerken om anderen in te leiden in het christelijk leven? Dat zijn vragen die we ons als herders altijd moeten stellen, zonder ze ooit voor lief te nemen.

Vandaar dus de hernieuwde aandacht voor de christelijke initiatie, die niet alleen kan worden gezien als een voorbereiding op de sacramenten. Zij is de ‘schoot’ waarin een gemeenschap nieuwe gelovigen voortbrengt en inleidt in het paasleven, in de gemeenschap met de Heer, in de kerkelijke broederlijkheid. Het gaat erom het doopsel te herontdekken als een levende en existentiële werkelijkheid; en "het is niet mogelijk het doopsel ten volle te begrijpen, tenzij binnen de christelijke initiatie, dat wil zeggen binnen het traject waarlangs de Heer ons, door het dienstwerk van de Kerk en de gave van de Geest, inleidt in het paasgeloof en ons opneemt in de drie-ene en kerkelijke gemeenschap" Einddocument van de 16e...Einddocument van de 16e algemene vergadering van de bisschoppensynode, 24. Deze beklemtoning door de meest recente vergadering van de bisschoppensynode is heel belangrijk, omdat zij de weg die met het doopsel begint, plaatst binnen een Kerk die gelooft, viert, begeleidt, voortbrengt - een Kerk die, terwijl zij zich verbaasd verblijdt over de jonge en de reeds volwassen catechumenen, vervolgens in staat is hen te ondersteunen in hun volharding na de ijver van het begin.

Het geloof wordt doorgegeven en groeit waar er levendige en gastvrije gemeenschappen zijn, die in staat zijn te bidden en te luisteren; gemeenschappen waarin het Woord van God geen bijzaak is, maar licht werpt op de keuzes; waar de Eucharistie werkelijk bron en hoogtepunt is, waar de armen geen voorwerp van dienstverlening zijn, maar broeders en zusters door wie de Heer tot ons spreekt; waar jongeren gezichten en stemmen en verhalen zijn waarmee we in dialoog kunnen treden; waar gezinnen niet aan hun lot worden overgelaten en wonden niet worden verborgen, maar in alle nederigheid voor de Heer worden gebracht; waar het geloof een werkzaam element wordt in de samenleving, de politiek, de cultuur.

Juist daarom zijn wij, bisschoppen, geroepen tot een diepgaand luisteren: luisteren naar het Woord van God, luisteren naar het volk van God en dus luisteren naar de tekenen van de tijd, luisteren ook naar wat onze pastorale gewoonten ter discussie stelt. Waar echt geluisterd wordt, sluit de gemeenschap zich niet in zichzelf op, maar wordt zij een plaats van onderscheiding en zending, en weet zij zich daartoe te vernieuwen.

Dit is de betekenis van de synodale weg die u tot een goed einde hebt gebracht en die, zoals u hebt benadrukt, nu een permanente levenswijze moet worden. Het Tweede Vaticaans Concilie heeft ons eraan herinnerd dat het God behaagd heeft de mensen niet afzonderlijk en zonder enige band met elkaar te heiligen en te verlossen, maar hen te vormen tot een volk dat Hem in waarheid zou erkennen en in heiligheid dienen. vgl: Lumen Gentium, 9[[[617|9]]] Een synodale Kerk is een Kerk waarin eenieder volgens zijn eigen roeping de gave kan aanbieden die hij van de Geest heeft ontvangen tot opbouw van het geheel. Participatie is dus geen concessie, maar een vereiste van de gemeenschap en de zending, en moet dus methode worden, verantwoordelijkheid, toetssteen, wat betreft het betrekken van de diverse charisma's en ambten, en met inachtneming van de eigen taak van de bisschop. Het synthesedocument van de synodale weg van de Kerken in Italië wijst op de waarde van participatieve organen als plaatsen waarin de onderscheiding van de gemeenschappen gestalte kan krijgen. Het volstaat echter niet dat deze instrumenten bestaan; er moet worden nagegaan of ze ook daadwerkelijk functioneren.

In dit proces zijn de verschillende structuren van de Italiaanse bisschoppenconferentie geroepen om hun diensten op het gebied van gemeenschap, coördinatie, onderscheiding en ondersteuning van de Kerken in Italië voort te zetten. Juist omdat zij deze rol vervult, moet de organisatie van de bisschoppenconferentie worden vormgegeven in het licht van de eisen van de zending en de veranderde historische omstandigheden. Het gaat er niet om externe organisatiemodellen te imiteren, noch om alles te reduceren tot administratieve efficiëntie, maar om ons af te vragen welke vorm vandaag de dag de herders en de lokale Kerken helpt om het Evangelie beter te verkondigen, samen op weg te gaan en een effectieve, geordende en vruchtbare participatie mogelijk te maken. Wanneer deze toetsing wordt beleefd in de Geest, verzwakt zij de gemeenschap niet, maar zuivert haar.

Beste broeders, de Heer vraagt ons niet om de vruchtbaarheid van de Kerk af te meten aan criteria als aantal, zichtbaarheid of invloed. "Wanneer we met Gods ogen kijken, ontdekken we dat Hij de weg van de kleinheid heeft gekozen om af te dalen in ons midden. (…) Deze logica van de kleinheid is de ware kracht van de Kerk. Die kracht ligt immers niet in haar middelen en structuren, noch komen de vruchten van haar zending voort uit getalsmatige consensus, economische macht of maatschappelijke relevantie. De Kerk leeft juist in het licht van het Lam, en verzameld rondom Hem wordt zij gedreven over de wegen van de wereld door de kracht van de Heilige Geest" Paus Leo XIV, toespraak...Paus Leo XIV, toespraak tijdens de gebedsbijeenkomst, Istanbul, 28 november 2025.

Laten we de moed hebben van wat wezenlijk is! De moed van gemeenschappen die minder bezig zijn met alles te behouden en vrijer zijn om Christus te verkondigen. De moed van een catechese die een weg van inwijding en voortdurende vorming is tot het christelijk leven. De moed van gastvrije en missionaire parochies, waarin gezinnen elkaar vinden en zich vernieuwen met de levenskracht van het Evangelie. De moed van levendige participatieve organen. De moed van te luisteren naar jongeren zonder hun vragen te beteugelen. De moed van ons te laten evangeliseren door de armen. De moed van een nationale structuur die steeds meer ten dienste staat van de missionaire gemeenschap van de Kerken in Italië. Een volk wordt voortgebracht door moeders en vaders in het geloof, door gemeenschappen die met hun leven, eerder dan met woorden, weten te zeggen: "Wij hebben de Messias gevonden" (Joh. 1, 41)[b:Joh. 1, 41]. Italië heeft dit getuigenis nodig.

Ik vertrouw uw weg toe aan de Maagd Maria, Moeder van de Kerk. Zij heeft de gave aanvaard, het Woord bewaard, is met de leerlingen op weg gegaan, heeft in de bovenzaal op de heilige Geest gewacht. Moge zij u helpen om "in Hem geworteld, op Hem gebouwd (te zijn), steunend op het geloof" (Kol. 2, 7)[b:Kol. 2, 7], om het wezenlijke te bewaren, om voort te brengen in het geloof, om op weg te gaan met het Volk van God, om de stem van de Heer te herkennen, die nog steeds roept, troost en zendt.

Ik begeleid u met mijn zegen. Dank u!