4. De Heilige Schrift: Gods woord in menselijke woorden

Dierbare broeders en zusters, goedemorgen en welkom!

De conciliaire constitutie Dei Verbum[576], waarover we deze weken nadenken, wijst in de Heilige Schrift, gelezen in de levende Traditie van de Kerk, op een bevoorrechte ontmoetingsplaats waar God blijft spreken tot de mannen en vrouwen van alle tijden, zodat zij door te luisteren Hem kunnen leren kennen en liefhebben. De Bijbelse teksten zijn echter niet in een hemelse of bovenmenselijke taal geschreven. Zoals het dagelijks leven ons leert, kunnen twee mensen die verschillende talen spreken elkaar niet begrijpen, kunnen ze niet met elkaar in dialoog treden en zijn ze niet in staat een relatie op te bouwen. In sommige gevallen is jezelf verstaanbaar maken voor anderen een eerste daad van liefde. Daarom kiest God ervoor om in menselijke talen te spreken en zo hebben verschillende auteurs, geïnspireerd door de Heilige Geest, de teksten van de Heilige Schrift geschreven. Zoals het conciliaire document ons herinnert: "De woorden van God, uitgedrukt in menselijke taal, zijn gemaakt naar het voorbeeld van de menselijke spraak, net zoals het woord van de eeuwige Vader, toen Hij het vlees van de menselijke zwakheid aannam, in alle opzichten gelijk werd aan de mensen." Dei Verbum, 13[[576|13]] Daarom openbaart de Schrift niet alleen in haar inhoud, maar ook in haar taal Gods barmhartige neerbuiging naar de mensen toe en zijn verlangen om dicht bij hen te zijn.

In de loop van de kerkgeschiedenis is de relatie tussen de goddelijke Auteur en de menselijke auteurs van de heilige teksten bestudeerd. Gedurende verschillende eeuwen waren veel theologen bezorgd om de goddelijke inspiratie van de Heilige Schrift te verdedigen, waarbij zij de menselijke auteurs bijna als passieve instrumenten van de Heilige Geest beschouwden. In recentere tijden is de bijdrage van hagiografen aan het schrijven van heilige teksten opnieuw geëvalueerd, tot het punt dat het conciliedocument spreekt over God als de belangrijkste "auteur" van de Heilige Schrift, maar ook hagiografen "ware auteurs" van de heilige boeken noemt. vgl: 11[[[576]]] Zoals een scherpzinnige exegeet uit de vorige eeuw opmerkte: "het reduceren van menselijke activiteit tot die van een loutere amanuensis is geen verheerlijking van goddelijke activiteit". L. Alonso Schökel, La parola...L. Alonso Schökel, La parola ispirata. La Bibbia alla luce della scienza del linguaggio, Brescia 1987, 70. God kleineert nooit de mens en zijn potentieel!

Als de Schrift dus het woord van God in menselijke woorden is, blijkt elke benadering ervan die een van deze twee dimensies verwaarloost of ontkent, onvolledig te zijn. Hieruit volgt dat een juiste interpretatie van de heilige teksten niet kan volstaan met de historische context waarin ze zijn ontstaan en de literaire vormen die zijn gebruikt; integendeel, het afzien van de studie van de menselijke woorden die God heeft gebruikt, dreigt te leiden tot fundamentalistische of spiritualistische interpretaties van de Schrift, die de betekenis ervan verraden. Dit principe geldt ook voor de verkondiging van het Woord van God: als het het contact met de werkelijkheid, met de menselijke hoop en het menselijk lijden verliest, als er een onbegrijpelijke, niet-communicatieve of anachronistische taal wordt gebruikt, is het niet effectief. In elk tijdperk is de Kerk geroepen om het Woord van God opnieuw voor te stellen in een taal die in de geschiedenis kan worden belichaamd en de harten kan bereiken. Zoals paus Franciscus ons herinnert: "Telkens wanneer we ons inspannen om terug te keren naar de bron en de oorspronkelijke frisheid van het evangelie te herwinnen, ontstaan er nieuwe wegen, openen zich nieuwe paden van creativiteit, met verschillende uitdrukkingsvormen, meer sprekende tekens en woorden met een nieuwe betekenis voor de wereld van vandaag". Evangelii Gaudium, 11[[4984|11]]

Even reducerend is daarentegen een lezing van de Schrift die haar goddelijke oorsprong veronachtzaamt en haar uiteindelijk opvat als een louter menselijke leer, als iets dat alleen vanuit technisch oogpunt bestudeerd moet worden of als een tekst "alleen uit het verleden". Verbum Domini, 35[[3488|35]] Integendeel: vooral wanneer de Schrift in de context van de liturgie wordt verkondigd, is zij bedoeld om tot de gelovigen van vandaag te spreken, om hun huidige leven met zijn problemen aan te raken, om de te nemen stappen en de te nemen beslissingen te verlichten. Dit wordt alleen mogelijk wanneer gelovigen de heilige teksten lezen en interpreteren onder leiding van dezelfde Geest die hen heeft geïnspireerd. vgl: Dei Verbum, 12[[[576|12]]]

In dit opzicht dient de Schrift om het leven en de naastenliefde van de gelovigen te voeden, zoals de heilige Augustinus herinnert: "Wie ... denkt dat hij de Heilige Schrift begrijpt ... maar er een interpretatie aan geeft die niet bijdraagt tot de opbouw van deze tweeledige liefde voor God en onze naaste, begrijpt haar nog niet zoals hij zou moeten". I, 36, 40[[2077]] De goddelijke oorsprong van de Schrift herinnert er ook aan dat het Evangelie, dat aan de getuigenis van de gedoopten is toevertrouwd, weliswaar alle dimensies van het leven en de werkelijkheid omvat, maar deze ook overstijgt: het kan niet worden gereduceerd tot een louter filantropische of sociale boodschap, maar is de vreugdevolle verkondiging van het volle en eeuwige leven dat God ons in Jezus heeft geschonken.

Dierbare broeders en zusters, laten we de Heer danken omdat Hij in zijn goedheid ervoor zorgt dat ons leven niet verstoken blijft van de essentiële voeding van zijn Woord, en laten we bidden dat onze woorden, en nog meer ons leven, de liefde van God die daarin wordt verteld, niet verduisteren.