Mensenrechten en een zich verspreidende 'oorlogszucht'

Eminentie,
Excellenties
Geachte leden van het corps diplomatique,
Dames en heren,

Ik wil Zijne Excellentie ambassadeur George Poulides, decaan van het corps diplomatique, bedanken voor zijn vriendelijke en respectvolle woorden namens u allen. Ik heet u allen welkom op deze bijeenkomst voor de uitwisseling van nieuwjaarswensen aan het begin van het nieuwe jaar.

Dit is een traditionele gelegenheid in het leven van het diplomatieke corps dat bij de Heilige Stoel is geaccrediteerd, maar voor mij is het een nieuwe ervaring, aangezien ik pas enkele maanden geleden werd geroepen om de kudde van Christus te hoeden. Ik ben dan ook verheugd u vanochtend te mogen verwelkomen en ik ben dankbaar voor uw genereuze deelname, die dit jaar wordt verrijkt door de aanwezigheid van de nieuwe resident-hoofden van missies van Kazachstan, Burundi en Wit-Rusland. Ik dank de respectieve regeringsautoriteiten voor hun besluit om in Rome diplomatieke vertegenwoordigingen bij de Heilige Stoel te openen. Dit is een tastbaar teken van goede en vruchtbare bilaterale betrekkingen. Via ieder van u, geachte ambassadeurs, wil ik mijn beste wensen overbrengen aan uw landen en een reflectie delen over onze tijd, die zo getekend is door een groeiend aantal spanningen en conflicten.

Het afgelopen jaar kende vele belangrijke gebeurtenissen, te beginnen met die welke rechtstreeks van invloed waren op het leven van de Kerk, die een diepgaand Jubileumjaar beleefde en de terugkeer naar het huis van de Vader zag van mijn eerbiedwaardige voorganger, paus Franciscus. De hele wereld verzamelde zich rond zijn kist op de dag van zijn begrafenis en voelde het verlies van een vader die het volk van God met een enorme pastorale naastenliefde had geleid.

Enkele dagen geleden hebben we de laatste Heilige Deur gesloten, die van de Sint-Pietersbasiliek, die paus Franciscus zelf op kerstnacht 2024 had geopend. Tijdens het Heilige Jaar[d:550] stroomden miljoenen pelgrims naar Rome om hun jubileumbedevaart te maken. Ieder bracht zijn of haar eigen ervaringen, vragen en vreugden, maar ook pijn en wonden mee om door de Heilige Deuren te gaan, die symbolen zijn van Christus zelf, onze hemelse genezer. Door in het vlees te komen, nam hij onze menselijkheid op zich om ons deelgenoot te maken van zijn goddelijke leven, zoals we hebben overwogen tijdens de recente viering van Kerstmis. Ik ben ervan overtuigd dat veel mensen door deze ervaringen hun relatie met de Heer Jezus hebben kunnen verdiepen of herontdekken en troost en hernieuwde hoop hebben gevonden om de uitdagingen van het leven het hoofd te bieden.

Hier wil ik mijn bijzondere dankbaarheid uitspreken aan de inwoners van Rome, die met veel geduld en gastvrijheid de vele pelgrims en toeristen hebben verwelkomd die vanuit alle delen van de wereld naar de stad zijn gekomen. Ik wil mijn bijzondere dank betuigen aan de Italiaanse regering, het stadsbestuur van Rome en de politie, die met ijver en precisie hebben gewerkt om ervoor te zorgen dat Rome alle bezoekers kon verwelkomen en dat de jubileumactiviteiten, evenals die na het overlijden van paus Franciscus, veilig en vreedzaam konden plaatsvinden.

De Heilige Stoel en Italië delen niet alleen een geografische nabijheid, maar vooral een lange geschiedenis van geloof en cultuur die de Kerk verbindt met dit prachtige schiereiland en zijn bevolking. Dit komt ook tot uiting in de uitstekende bilaterale betrekkingen, die dit jaar zijn bezegeld met de inwerkingtreding van de wijzigingen in de overeenkomst inzake geestelijke bijstand aan de strijdkrachten, waardoor een effectievere geestelijke begeleiding mogelijk wordt van de mannen en vrouwen die dienst doen in de strijdkrachten in Italië en in talrijke missies in het buitenland. Evenzo werd de overeenkomst ondertekend voor een agrivoltaïsche installatie in Santa Maria di Galeria, die de levering van elektriciteit aan Vaticaanstad met behulp van hernieuwbare bronnen mogelijk zal maken, waarmee ons gezamenlijke engagement voor de zorg voor de schepping wordt bevestigd. Ik ben ook dankbaar voor de bezoeken die ik aan het begin van mijn pontificaat heb ontvangen van hoge regeringsfunctionarissen en voor de voortreffelijke gastvrijheid die mij in het Quirinale-paleis is betoond door de president van de republiek, aan wie ik mijn hartelijke en waarderingvolle groeten wil overbrengen.

Het afgelopen jaar heb ik, na de uitnodiging aan paus Franciscus te hebben aanvaard, met veel vreugde een bezoek gebracht aan Turkije en Libanon. Ik ben de autoriteiten van beide landen dankbaar voor hun gastvrijheid. In İznik, Turkije, heb ik samen met de oecumenische patriarch van Constantinopel en vertegenwoordigers van andere christelijke denominaties de 1700ste verjaardag van het eerste oecumenische concilie herdacht. Dit was een belangrijke gelegenheid om ons engagement voor de weg naar de volledige zichtbare eenheid van alle christenen te hernieuwen. In Libanon heb ik een volk ontmoet dat ondanks zijn moeilijkheden vol geloof en enthousiasme is. Daar voelde ik de hoop van jonge mensen die streven naar een rechtvaardigere en meer samenhangende samenleving en naar versterking van de band tussen culturen en religies die het Land van de Cederbomen uniek maakt in de wereld.

Geachte ambassadeurs,

Naar aanleiding van de tragische gebeurtenissen rond de plundering van Rome in 410 n.Chr. schreef Sint-Augustinus De Civitate Dei[857], De stad van God. Dit is een van zijn krachtigste theologische, filosofische en literaire werken. Zoals paus Benedictus XVI opmerkte, is het een "indrukwekkend werk dat cruciaal is voor de ontwikkeling van het westerse politieke denken en de christelijke theologie van de geschiedenis". H. Augustinus van Hippo (4) - Zijn grote werken, 5[[2230|5]] Het is gebaseerd, zoals we in hedendaagse termen zouden zeggen, op een 'verhaal' dat zich verspreidde, want "de heidenen, die in die tijd nog talrijk waren, en zelfs heel wat christenen, dachten dat de God van de nieuwe religie en de apostelen zelf zich niet in staat hadden getoond om de stad te beschermen. In de tijd van de heidense goden was Rome caput mundi, de grote hoofdstad, en niemand had kunnen vermoeden dat het in handen van zijn vijanden zou vallen. Nu, met de God van de christenen, leek deze grote stad niet langer veilig." H. Augustinus van Hippo (4) - Zijn grote werken, 5[[2230|5]]

Onze tijd staat natuurlijk ver af van die gebeurtenissen. Het gaat hier niet alleen om een kwestie van tijdsverschil, maar ook om een ander cultureel bewustzijn en een andere manier van denken. We mogen echter niet over het hoofd zien dat onze eigen culturele gevoeligheid gevoed is door dat werk, dat, zoals alle klassiekers, mensen van elke generatie aanspreekt.

Augustinus interpreteert gebeurtenissen en de geschiedenis zelf volgens het model van twee steden. Ten eerste is er de stad van God, die eeuwig is en gekenmerkt wordt door Gods onvoorwaardelijke liefde (amor Dei), evenals liefde voor de naaste, in het bijzonder de armen. Dan is er de aardse stad, die een tijdelijke verblijfplaats is waar mensen leven tot aan hun dood. Tegenwoordig omvat deze laatste alle sociale en politieke instellingen, van het gezin tot de natiestaat en internationale organisaties. Voor Augustinus werd deze stad belichaamd door het Romeinse Rijk. De aardse stad is inderdaad gericht op trots en eigenliefde (amor sui), op de dorst naar wereldse macht en glorie die tot vernietiging leidt. Dit is echter geen interpretatie van de geschiedenis die de eeuwigheid wil contrasteren met het heden, de kerk met de staat, noch is het een dialectiek over de rol van religie binnen de burgermaatschappij.

Volgens Augustinus bestaan de twee steden naast elkaar tot het einde der tijden. Elk heeft zowel een externe als een interne dimensie, want ze moeten niet alleen worden begrepen in het licht van de externe manier waarop ze door de geschiedenis heen zijn opgebouwd, maar ook door de lens van de interne houding van elk mens ten opzichte van de realiteit van het leven en historische gebeurtenissen. In dit perspectief is ieder van ons een hoofdrolspeler en dus verantwoordelijk voor de geschiedenis. Bovendien benadrukt Augustinus dat christenen door God geroepen zijn om in de aardse stad te wonen met hun hart en geest gericht op de hemelse stad, hun ware vaderland. Tegelijkertijd zijn christenen die in de aardse stad wonen geen vreemden in de politieke wereld en streven zij ernaar, geleid door de Schrift, de christelijke ethiek toe te passen op het burgerlijk bestuur.

De Stad van God stelt geen politiek programma voor. In plaats daarvan biedt het waardevolle reflecties over fundamentele kwesties met betrekking tot het sociale en politieke leven, zoals het streven naar een rechtvaardiger en vreedzamer samenleven tussen volkeren. Augustinus waarschuwt ook voor de ernstige gevaren voor het politieke leven die voortvloeien uit een verkeerde voorstelling van de geschiedenis, buitensporig nationalisme en de verdraaiing van het ideaal van de politieke leider.

Hoewel de context waarin we vandaag leven verschilt van die van de vijfde eeuw, blijven sommige overeenkomsten zeer relevant. We bevinden ons nu, net als toen, in een tijdperk van wijdverbreide migratiebewegingen; net als toen leven we in een tijd van ingrijpende herschikking van geopolitieke evenwichten en culturele paradigma's; net als toen bevinden we ons, in de bekende uitdrukking van paus Franciscus, niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperk. vgl: Tot de deelnemers aan het vijfde algemene vergadering van de Italiaanse Kerkprovincie[[[6847]]]

In onze tijd is de zwakte van het multilateralisme een bijzondere bron van zorg op internationaal niveau. Een diplomatie die dialoog bevordert en consensus tussen alle partijen nastreeft, wordt vervangen door een diplomatie die gebaseerd is op geweld, door individuen of groepen bondgenoten. Oorlog is weer in zwang en het enthousiasme voor oorlog verspreidt zich. Het na de Tweede Wereldoorlog vastgestelde beginsel dat naties geen geweld mogen gebruiken om de grenzen van andere naties te schenden, is volledig ondermijnd. Vrede wordt niet langer nagestreefd als een geschenk en een wenselijk goed op zich, of in het streven naar "de totstandbrenging van het door God gewilde geordende universum, met een meer volmaakte vorm van gerechtigheid onder mannen en vrouwen". Populorum Progressio, 76[[266|76]] In plaats daarvan wordt vrede nagestreefd met wapens als voorwaarde voor het doen gelden van de eigen heerschappij. Dit vormt een ernstige bedreiging voor de rechtsstaat, die het fundament is van alle vreedzame burgerlijke coëxistentie.

Bovendien, zoals Sint-Augustinus opmerkt, "is er niemand die geen vrede wenst. Want zelfs degenen die oorlog voeren, verlangen niets anders dan de overwinning; zij verlangen, dat wil zeggen, vrede te bereiken met glorie. Want wat is overwinning anders dan de verovering van degenen die ons weerstand bieden? En wanneer dit is gebeurd, is er vrede... want zelfs degenen die opzettelijk de vrede waarin zij leven verstoren, hebben geen haat tegen vrede, maar willen alleen dat deze verandert in een vrede die beter bij hen past. Zij willen dus niet geen vrede, maar alleen de vrede die zij wensen." XIX, 12.1[[857]]

Het was precies deze houding die de mensheid in de tragedie van de Tweede Wereldoorlog stortte. Uit die as ontstond de Verenigde Naties, waarvan onlangs het tachtigjarig bestaan werd gevierd. De VN werd opgericht door de vastberadenheid van eenenvijftig landen als centrum van multilaterale samenwerking om toekomstige wereldwijde rampen te voorkomen, de vrede te waarborgen, de fundamentele mensenrechten te verdedigen en duurzame ontwikkeling te bevorderen.

Ik wil in het bijzonder de aandacht vestigen op het belang van het internationaal humanitair recht. De naleving daarvan mag niet afhangen van louter omstandigheden en militaire of strategische belangen. Het humanitair recht garandeert niet alleen een minimum aan menselijkheid tijdens de verwoestingen van oorlog, maar is ook een verbintenis die staten zijn aangegaan. Dit recht moet altijd prevaleren boven de ambities van oorlogvoerende partijen, om de verwoestende gevolgen van oorlog te verzachten, ook met het oog op wederopbouw. We kunnen niet negeren dat de vernietiging van ziekenhuizen, energie-infrastructuur, woningen en plaatsen die essentieel zijn voor het dagelijks leven, een ernstige schending van het internationaal humanitair recht vormt. De Heilige Stoel herhaalt met klem zijn veroordeling van elke vorm van betrokkenheid van burgers bij militaire operaties. Zij hoopt eveneens dat de internationale gemeenschap zich zal herinneren dat de bescherming van het beginsel van de onschendbaarheid van de menselijke waardigheid en de heiligheid van het leven altijd zwaarder weegt dan louter nationale belangen.

Met dit in gedachten heeft de Verenigde Naties bemiddeld in conflicten, ontwikkeling bevorderd en staten geholpen bij de bescherming van de mensenrechten en fundamentele vrijheden. In een wereld die geconfronteerd wordt met complexe uitdagingen zoals geopolitieke spanningen, ongelijkheid en klimaatcrises, moet de VN een sleutelrol spelen bij het bevorderen van dialoog en humanitaire hulp, om zo bij te dragen aan een rechtvaardigere toekomst. Er moeten dan ook inspanningen worden geleverd om ervoor te zorgen dat de Verenigde Naties niet alleen een afspiegeling zijn van de situatie in de wereld van vandaag in plaats van die van de naoorlogse periode, maar ook meer gericht en efficiënt zijn in het voeren van beleid dat gericht is op de eenheid van de menselijke familie in plaats van op ideologieën.

Het doel van multilateralisme is dan ook om een plek te bieden waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en met elkaar kunnen praten, naar het voorbeeld van het oude Romeinse Forum of het middeleeuwse plein. Tegelijkertijd moet er, om een dialoog aan te gaan, overeenstemming zijn over de woorden en begrippen die worden gebruikt. Het herontdekken van de betekenis van woorden is misschien wel een van de belangrijkste uitdagingen van onze tijd. Wanneer woorden hun verband met de werkelijkheid verliezen en de werkelijkheid zelf discutabel en uiteindelijk onoverbrugbaar wordt, worden we als de twee mensen waarnaar Sint-Augustinus verwijst, die gedwongen zijn om bij elkaar te blijven zonder dat ze elkaars taal kennen. Hij merkt op: "Stomme dieren, zelfs dieren van verschillende soorten, begrijpen elkaar gemakkelijker dan deze twee individuen. Want hoewel ze allebei mensen zijn, helpt hun gemeenschappelijke aard niet bij het opbouwen van vriendschap wanneer ze door hun verschillende taal niet in staat zijn hun gevoelens aan elkaar over te brengen; zodat een man gemakkelijker een gesprek zou voeren met zijn hond dan met een vreemdeling!" XIX, 7[[857]]

Tegenwoordig is de betekenis van woorden steeds vager en zijn de begrippen die ze vertegenwoordigen steeds dubbelzinniger. Taal is niet langer het favoriete middel waarmee mensen elkaar leren kennen en ontmoeten. Bovendien wordt taal, in de verwarring van semantische dubbelzinnigheid, steeds meer een wapen om tegenstanders te misleiden, te raken en te beledigen. We hebben opnieuw woorden nodig om duidelijke en ondubbelzinnige realiteiten uit te drukken. Alleen op die manier kan een authentieke dialoog zonder misverstanden worden hervat. Dit moet gebeuren in onze huizen en openbare ruimtes, in de politiek, in de media en op sociale media. Het moet ook gebeuren in de context van internationale betrekkingen en multilateralisme, zodat dit laatste de kracht kan terugwinnen die nodig is om zijn rol van ontmoeting en bemiddeling te vervullen. Dit is inderdaad noodzakelijk om conflicten te voorkomen en om ervoor te zorgen dat niemand in de verleiding komt om anderen te overheersen met een mentaliteit van geweld, of dat nu verbaal, fysiek of militair is.

We moeten ook wijzen op de paradox dat deze verzwakking van de taal vaak wordt ingeroepen in naam van de vrijheid van meningsuiting zelf. Bij nader inzien is echter het tegenovergestelde waar, want de vrijheid van meningsuiting en expressie wordt juist gegarandeerd door de zekerheid van taal en het feit dat elke term verankerd is in de waarheid. Het is pijnlijk om te zien hoe, vooral in het Westen, de ruimte voor echte vrijheid van meningsuiting snel kleiner wordt. Tegelijkertijd ontwikkelt zich een nieuwe Orwelliaanse taal die, in een poging om steeds inclusiever te zijn, uiteindelijk degenen uitsluit die niet voldoen aan de ideologieën die haar voeden.

Helaas leidt dit tot andere gevolgen die uiteindelijk de fundamentele mensenrechten beperken, te beginnen met de vrijheid van geweten. In dit verband stelt gewetensbezwaar individuen in staat om wettelijke of professionele verplichtingen te weigeren die in strijd zijn met morele, ethische of religieuze principes die diep geworteld zijn in hun persoonlijke leven. Dit kan de weigering zijn om militaire dienst te verrichten uit naam van geweldloosheid, of de weigering van artsen en gezondheidswerkers om mee te werken aan praktijken zoals abortus of euthanasie. Gewetensbezwaar is geen rebellie, maar een daad van trouw aan zichzelf. Op dit moment in de geschiedenis lijkt de vrijheid van geweten steeds meer in twijfel te worden getrokken door staten, zelfs door staten die beweren gebaseerd te zijn op democratie en mensenrechten. Deze vrijheid zorgt echter voor een evenwicht tussen het collectieve belang en de individuele waardigheid. Zij benadrukt ook dat een werkelijk vrije samenleving geen uniformiteit oplegt, maar de diversiteit van gewetens beschermt, autoritaire tendensen tegengaat en een ethische dialoog bevordert die het sociale weefsel verrijkt.

Op dezelfde manier dreigt ook de godsdienstvrijheid te worden ingeperkt. Zoals Benedictus XVI in herinnering bracht, is dit het eerste mensenrecht, omdat het de meest fundamentele realiteit van de persoon uitdrukt. Nieuwe regels opdat iedereen waardig kan leven[[4448]] Uit de meest recente gegevens blijkt dat schendingen van de godsdienstvrijheid toenemen en dat 64 procent van de wereldbevolking ernstige schendingen van dit recht ondervindt.

De Heilige Stoel vraagt dat de godsdienstvrijheid en de eredienst van christenen volledig worden gerespecteerd, en vraagt hetzelfde voor alle andere religieuze gemeenschappen. Op de zestigste verjaardag van de afkondiging van de Verklaring Nostra Aetate[610], een van de vruchten van het Tweede Vaticaans Oecumenisch Concilie dat op 8 december 1965 werd afgesloten, had ik de gelegenheid om de categorische afwijzing van alle vormen van antisemitisme te herhalen, dat helaas nog steeds haat en dood zaait. Ik heb eveneens het belang benadrukt van het cultiveren van de joods-christelijke dialoog, waarbij we onze gemeenschappelijke Bijbelse wortels verdiepen.

Bij diezelfde herdenking gaf de ontmoeting met vertegenwoordigers van andere religies mij de gelegenheid om mijn waardering te hernieuwen voor de vooruitgang die de afgelopen decennia is geboekt op het gebied van de interreligieuze dialoog. Inderdaad, in elke oprechte religieuze zoektocht is er "een weerspiegeling van het ene goddelijke Mysterie dat de hele schepping omvat". Bij gelegenheid van de 60e verjaardag van de Conciliaire Verklaring "Nostra Aetate"[[9707]] In dit verband vraag ik alle naties om volledige vrijheid van godsdienst en eredienst te garanderen aan al hun burgers.

Het mag echter niet over het hoofd worden gezien dat de vervolging van christenen vandaag de dag nog steeds een van de meest wijdverbreide mensenrechtencrises is, die wereldwijd meer dan 380 miljoen gelovigen treft. Zij lijden onder ernstige of extreme discriminatie, geweld en onderdrukking vanwege hun geloof. Dit fenomeen treft ongeveer één op de zeven christenen wereldwijd en is in 2025 verergerd door aanhoudende conflicten, autoritaire regimes en religieus extremisme. Helaas toont dit alles aan dat godsdienstvrijheid in veel contexten meer als een "voorrecht" of concessie wordt beschouwd dan als een fundamenteel mensenrecht.

Ik wil hier in het bijzonder de vele slachtoffers van geweld in herinnering brengen, waaronder religieus gemotiveerd geweld in Bangladesh, in de Sahelregio en in Nigeria, evenals de slachtoffers van de ernstige terroristische aanslag in juni jongstleden op de parochie van Sint-Elias in Damascus. Ook de slachtoffers van jihadistisch geweld in Cabo Delgado, Mozambique, vergeet ik niet.

Tegelijkertijd mogen we een subtiele vorm van religieuze discriminatie tegen christenen niet vergeten, die zich zelfs verspreidt in landen waar zij in de meerderheid zijn, zoals in Europa of Amerika. Daar worden zij soms om politieke of ideologische redenen beperkt in hun mogelijkheid om de waarheden van het evangelie te verkondigen, vooral wanneer zij de waardigheid van de zwaksten, de ongeborenen, vluchtelingen en migranten verdedigen of het gezin bevorderen.

In haar internationale betrekkingen en acties neemt de Heilige Stoel consequent stelling ter verdediging van de onvervreemdbare waardigheid van elke persoon. Zo mag bijvoorbeeld niet over het hoofd worden gezien dat elke migrant een persoon is en als zodanig onvervreemdbare rechten heeft die in elke situatie moeten worden gerespecteerd. Niet alle migranten verhuizen uit vrije wil, maar velen worden gedwongen te vluchten vanwege geweld, vervolging, conflicten en zelfs de gevolgen van klimaatverandering, zoals in verschillende delen van Afrika en Azië. In dit jaar, dat ook de vijfenzeventigste verjaardag van de Internationale Organisatie voor Migratie markeert, hernieuw ik de hoop van de Heilige Stoel dat de maatregelen die staten nemen tegen criminaliteit en mensenhandel geen voorwendsel zullen worden om de waardigheid van migranten en vluchtelingen te ondermijnen.

Hetzelfde geldt voor gevangenen, die nooit mogen worden gereduceerd tot de misdaden die zij hebben begaan. Bij deze gelegenheid wil ik mijn oprechte dank betuigen aan de regeringen die positief hebben gereageerd op de oproep van mijn eerbiedwaardige voorganger om tijdens het Jubileumjaar clementie te betrachten. Ik hoop dat de geest van het Jubileumjaar blijvend en structureel inspiratie zal bieden voor de rechtspraak, zodat straffen in verhouding staan tot de gepleegde misdaden, waardige omstandigheden voor gevangenen worden gegarandeerd en bovenal inspanningen worden geleverd om de doodstraf af te schaffen, een maatregel die alle hoop op vergeving en vernieuwing tenietdoet. vgl: Spes Non Confundit, 10[[[9272|10]]] Ook mogen we het lijden van zoveel gevangenen die om politieke redenen in veel landen worden vastgehouden, niet vergeten.

Bovendien zijn mensen vanuit christelijk perspectief geschapen naar het beeld en de gelijkenis van God, die hen "door hen uit liefde tot bestaan te roepen, tegelijkertijd heeft geroepen om lief te hebben". Familiaris Consortio, 11[[267|11]] Deze roeping komt op een bevoorrechte en unieke manier tot uiting binnen het gezin. In deze context leren we lief te hebben en het vermogen te ontwikkelen om het leven te dienen, en zo bij te dragen aan de ontwikkeling van de samenleving en de missie van de Kerk.

Ondanks haar centrale rol staat het instituut van het gezin vandaag de dag voor twee cruciale uitdagingen. Enerzijds is er in het internationale systeem een zorgwekkende tendens om de fundamentele sociale rol van het gezin te verwaarlozen en te onderschatten, wat leidt tot een geleidelijke institutionele marginalisering ervan. Anderzijds kunnen we niet voorbijgaan aan de groeiende en pijnlijke realiteit van kwetsbare, gebroken en lijdende gezinnen, die worden geteisterd door interne moeilijkheden en verontrustende verschijnselen, waaronder huiselijk geweld.

De roeping tot liefde en leven, die op belangrijke wijze tot uiting komt in de exclusieve en onverbrekelijke verbintenis tussen een vrouw en een man, houdt een fundamentele ethische verplichting in om gezinnen in staat te stellen het ongeboren leven te verwelkomen en volledig te verzorgen. Dit wordt steeds meer een prioriteit, vooral in landen die te maken hebben met een dramatische daling van het geboortecijfer. Het leven is namelijk een onschatbaar geschenk dat zich ontwikkelt binnen een toegewijde relatie die gebaseerd is op wederzijdse zelfgave en dienstbaarheid.

In het licht van deze diepgaande visie op het leven als een geschenk dat gekoesterd moet worden, en op het gezin als de verantwoordelijke hoeder ervan, verwerpen wij categorisch elke praktijk die de oorsprong van het leven en de ontwikkeling ervan ontkent of uitbuit. Hieronder valt ook abortus, dat een groeiend leven afbreekt en weigert het geschenk van het leven te verwelkomen. In dit verband spreekt de Heilige Stoel zijn diepe bezorgdheid uit over projecten die gericht zijn op de financiering van grensoverschrijdende mobiliteit met het oog op het verkrijgen van het zogenaamde "recht op veilige abortus". Zij acht het ook betreurenswaardig dat overheidsmiddelen worden besteed aan het onderdrukken van het leven, in plaats van te worden geïnvesteerd in de ondersteuning van moeders en gezinnen. Het primaire doel moet de bescherming van elk ongeboren kind blijven en de effectieve en concrete ondersteuning van elke vrouw, zodat zij in staat is het leven te verwelkomen.

Hetzelfde geldt voor de praktijk van draagmoederschap. Door zwangerschap om te vormen tot een verhandelbare dienst, wordt de waardigheid geschonden van zowel het kind, dat wordt gereduceerd tot een "product", als van de moeder, door haar lichaam en het voortplantingsproces uit te buiten en de oorspronkelijke relationele roeping van het gezin te verstoren.

Soortgelijke overwegingen kunnen worden doorgetrokken naar zieken en ouderen of geïsoleerden, die soms moeite hebben om een reden te vinden om te blijven leven. Het maatschappelijk middenveld en de staten hebben ook de verantwoordelijkheid om concreet te reageren op kwetsbare situaties, oplossingen te bieden voor menselijk lijden, zoals palliatieve zorg, en een beleid van authentieke solidariteit te bevorderen, in plaats van misleidende vormen van medeleven zoals euthanasie aan te moedigen.

Een vergelijkbare reflectie kan worden gemaakt met betrekking tot de vele jongeren die met tal van moeilijkheden worden geconfronteerd, waaronder drugsverslaving. Om te voorkomen dat miljoenen jongeren over de hele wereld het slachtoffer worden van drugsmisbruik, zijn gezamenlijke inspanningen nodig om deze plaag voor de mensheid en de drugshandel die deze voedt, uit te roeien. Naast deze inspanningen moet er adequaat beleid komen voor herstel van verslaving, evenals meer investeringen in menselijke ontwikkeling, onderwijs en het creëren van werkgelegenheid.

In het licht van deze uitdagingen herhalen wij met klem dat de bescherming van het recht op leven de onmisbare basis vormt voor elk ander mensenrecht. Een samenleving is alleen gezond en maakt alleen echte vooruitgang als zij de heiligheid van het menselijk leven beschermt en zich actief inzet om dit te bevorderen.

Bovenstaande overwegingen brengen mij tot de conclusie dat we in de huidige context te maken hebben met een daadwerkelijke "kortsluiting" van de mensenrechten. Het recht op vrijheid van meningsuiting, vrijheid van geweten, godsdienstvrijheid en zelfs het recht op leven worden beperkt in naam van andere zogenaamde nieuwe rechten, met als gevolg dat het kader van de mensenrechten zijn vitaliteit verliest en ruimte creëert voor geweld en onderdrukking. Dit gebeurt wanneer elk recht zelfreferentieel wordt, en vooral wanneer het loskomt van de realiteit, de natuur en de waarheid.

Geachte ambassadeurs,

Terwijl Sint-Augustinus de coëxistentie van de hemelse en aardse steden tot het einde der tijden benadrukt, lijkt onze tijd enigszins geneigd om de stad van God haar 'recht op burgerschap' te ontzeggen. Het lijkt alsof alleen de aardse stad bestaat, uitsluitend binnen haar grenzen. Het streven naar uitsluitend immanente goederen ondermijnt die "rust van orde" vgl: XIX, 13[[[857]]] die voor Augustinus de essentie vormt van vrede, die zowel de samenleving en naties als de menselijke ziel zelf aangaat en essentieel is voor elk burgerlijk samenleven. Bij gebrek aan een transcendent en objectief fundament prevaleert alleen zelfliefde, tot het punt van onverschilligheid jegens God, die de aardse stad regeert. XIV, 28[[857]] Maar, zoals Augustinus opmerkt, "groot is de dwaasheid van de hoogmoed bij diegenen die denken dat het hoogste goed in dit leven te vinden is en dat zij uit eigen kracht gelukkig kunnen worden". XIX, 4.4[[857]]

Hoogmoed verduistert zowel de werkelijkheid zelf als ons inlevingsvermogen in anderen. Het is geen toeval dat hoogmoed altijd aan de basis ligt van elk conflict. Bijgevolg, zoals ik in mijn boodschap voor de Werelddag van de Vrede heb opgemerkt, "verliezen we ons realiteitsbesef en geven we ons over aan een eenzijdige en vertekende kijk op de wereld, misvormd door duisternis en angst" Vrede zij met u allen - Naar een ongewapende en ontwapenende vrede[[9775]], waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor een mentaliteit van confrontatie, die de voorloper is van elke oorlog.

We zien dit in vele contexten, te beginnen met de aanhoudende oorlog in Oekraïne en het leed dat de burgerbevolking wordt aangedaan. Geconfronteerd met deze tragische situatie herhaalt de Heilige Stoel met klem de dringende noodzaak van een onmiddellijk staakt-het-vuren en van een dialoog die wordt ingegeven door een oprechte zoektocht naar wegen die naar vrede leiden. Ik doe een dringend beroep op de internationale gemeenschap om niet te twijfelen aan haar engagement om te streven naar rechtvaardige en duurzame oplossingen die de meest kwetsbaren beschermen en de getroffen volkeren weer hoop geven. Ik benadruk eveneens dat de Heilige Stoel volledig bereid is om elk initiatief te steunen dat vrede en harmonie bevordert.

Tegelijkertijd zien we dit in het Heilige Land, waar de burgerbevolking, ondanks het in oktober afgekondigde bestand, nog steeds te maken heeft met een ernstige humanitaire crisis, die het reeds geleden leed nog vergroot. De Heilige Stoel heeft bijzondere aandacht voor elk diplomatiek initiatief dat erop gericht is de Palestijnen in de Gazastrook een toekomst van duurzame vrede en gerechtigheid in hun eigen land te garanderen, evenals het hele Palestijnse volk en het hele Israëlische volk. Met name de tweestatenoplossing blijft het institutionele perspectief om tegemoet te komen aan de legitieme aspiraties van beide volkeren; helaas is er echter sprake van een toename van het geweld op de Westelijke Jordaanoever tegen de Palestijnse burgerbevolking, die het recht heeft om in vrede in haar eigen land te leven.

Ook de escalerende spanningen in de Caribische Zee en langs de Amerikaanse Pacifische kust zijn een reden tot ernstige bezorgdheid. Ik wil mijn dringende oproep herhalen om te zoeken naar vreedzame politieke oplossingen voor de huidige situatie, waarbij het algemeen belang van de volkeren voorop moet staan en niet de verdediging van partijbelangen.

Dit geldt in het bijzonder voor Venezuela, gezien de recente ontwikkelingen. In dit verband herhaal ik mijn oproep om de wil van het Venezolaanse volk te respecteren en de mensenrechten en burgerrechten van iedereen te waarborgen, zodat een toekomst van stabiliteit en eendracht kan worden verzekerd. Daartoe kan inspiratie worden geput uit het voorbeeld van twee van haar kinderen die ik afgelopen oktober met vreugde heb heilig verklaard: José Gregorio Hernández en zuster Carmen Rendiles. Moge hun getuigenis inspiratie bieden voor de opbouw van een samenleving die is gegrondvest op gerechtigheid, waarheid, vrijheid en broederschap, en zo het land in staat stellen zich te herstellen van de ernstige crisis die het al zoveel jaren teistert.

Andere crises zijn verspreid over het wereldtoneel. In de eerste plaats verwijs ik naar de wanhopige situatie in Haïti, die gekenmerkt wordt door vele vormen van geweld, van mensenhandel tot gedwongen ballingschap en ontvoeringen. In dit verband hoop ik dat het land, met de nodige en concrete steun van de internationale gemeenschap, zo snel mogelijk de nodige maatregelen zal kunnen nemen om de democratische orde te herstellen, een einde te maken aan het geweld en verzoening en vrede te bereiken.

Ook mogen we de situatie niet vergeten die al decennialang het gebied van de Grote Meren in Afrika teistert, waar veel slachtoffers zijn gevallen als gevolg van geweld. Ik moedig de betrokken partijen aan om te zoeken naar een definitieve, rechtvaardige en duurzame oplossing die een einde maakt aan een conflict dat al veel te lang duurt. Ik denk ook aan de situatie in Soedan, dat is veranderd in een enorm slagveld, en aan de aanhoudende politieke instabiliteit in Zuid-Soedan, het jongste land in de familie van naties, dat vijftien jaar geleden na een referendum is ontstaan.

We kunnen niet voorbijgaan aan de toenemende tekenen van spanning in Oost-Azië en moeten de hoop uitspreken dat alle betrokken partijen een vreedzame en op dialoog gebaseerde aanpak zullen kiezen voor de omstreden kwesties die een bron van potentieel conflict vormen.

Ik denk in het bijzonder aan de ernstige humanitaire en veiligheidscrisis in Myanmar, die nog werd verergerd door de verwoestende aardbeving van maart jongstleden. Ik doe opnieuw een krachtig beroep op iedereen om moedig te kiezen voor vrede en inclusieve dialoog, zodat iedereen eerlijk en tijdig toegang krijgt tot humanitaire hulp. Om authentiek te zijn, moeten democratische processen gepaard gaan met de politieke wil om het algemeen belang na te streven, de sociale cohesie te versterken en de integrale ontwikkeling van elke persoon te bevorderen.

In veel van de situaties die ik heb genoemd, zien we iets terug wat Augustinus zelf al aangaf, namelijk het hardnekkige idee dat vrede alleen mogelijk is door het gebruik van geweld en afschrikking. Terwijl oorlog genoegen neemt met vernietiging, vereist vrede voortdurende en geduldige inspanningen om op te bouwen, evenals voortdurende waakzaamheid. Dergelijke inspanningen worden van iedereen gevraagd, te beginnen met de landen die over kernwapens beschikken. Ik denk in het bijzonder aan de belangrijke noodzaak om een vervolg te geven aan het New START-verdrag, dat in februari afloopt. Er bestaat namelijk een gevaar dat we terugkeren naar de wedloop om steeds geavanceerdere nieuwe wapens te produceren, ook met behulp van kunstmatige intelligentie. Dit laatste is een instrument dat een passend en ethisch beheer vereist, samen met regelgevingskaders die gericht zijn op de bescherming van vrijheid en menselijke verantwoordelijkheid.

Geachte ambassadeurs,

Ondanks de tragische situatie die zich voor onze ogen afspeelt, blijft vrede een moeilijk maar realistisch goed. Zoals Augustinus ons herinnert, is vrede "het doel van ons welzijn" XIX, 11[[857]], omdat het het doel is van de stad van God, waarnaar we, zelfs onbewust, streven en waarvan we zelfs in de aardse stad al een voorproefje kunnen genieten. Tijdens onze pelgrimstocht op deze aarde vereist vredestichting nederigheid en moed. De nederigheid om waarachtig te leven en de moed om te vergeven. In het christelijke leven zien we deze deugden weerspiegeld in Kerstmis, wanneer de Waarheid, het eeuwige Woord van God, nederig vlees wordt, en in Pasen, wanneer de veroordeelde Rechtvaardige zijn vervolgers vergeeft en hun zijn leven schenkt als de Verrezene.

Als we beter kijken, zien we bovendien dat er in onze tijd geen gebrek is aan tekenen van moedige hoop, en die moeten we voortdurend ondersteunen. Ik denk bijvoorbeeld aan de Dayton-akkoorden, die dertig jaar geleden een einde maakten aan de bloedige oorlog in Bosnië en Herzegovina. Ondanks moeilijkheden en spanningen hebben zij de weg vrijgemaakt voor een welvarender en harmonieuzer toekomst. Ik denk ook aan de gezamenlijke vredesverklaring tussen Armenië en Azerbeidzjan, die afgelopen augustus is ondertekend. We hopen dat dit de weg zal effenen voor een rechtvaardige en duurzame vrede in de Zuid-Kaukasus en dat de nog openstaande kwesties tot tevredenheid van beide partijen zullen worden opgelost. Ik denk ook aan de inspanningen die de Vietnamese autoriteiten de afgelopen jaren hebben geleverd om de betrekkingen met de Heilige Stoel en de omstandigheden waarin de Kerk in het land functioneert, te verbeteren. Dit zijn allemaal zaadjes van vrede die moeten worden gekoesterd.

In oktober aanstaande is het achthonderd jaar geleden dat Sint Franciscus van Assisi stierf, een man van vrede en dialoog, die zelfs door mensen die niet tot de katholieke kerk behoren algemeen wordt erkend. Zijn leven straalt helder, omdat het werd geïnspireerd door de moed om in waarheid te leven en het besef dat een vreedzame wereld wordt opgebouwd vanuit een nederig hart dat zich richt op de hemelse stad. Een nederig en vredelievend hart is wat ik voor ieder van ons en voor allen die in onze landen wonen wens aan het begin van dit nieuwe jaar.

Dank u.