Het naderen van het einde van het Heilig Jaar 1975

Het Heilig Jaar, zo kunnen we zeggen, is ten einde. Nu rest ons alleen nog het wachten op de sluiting van de Heilige Deur om in dit symbool de herinnering aan de ontvangen goddelijke barmhartigheid te bezegelen, en het programma van nieuw leven dat in ons geweten is geformuleerd.

Nu dit einde nadert, vragen we ons af wat het resultaat is, wat de betekenis is van deze viering, waaraan de Kerk, voor zichzelf en voor de wereld, zoveel belang heeft gehecht. Het is niet gemakkelijk om een samenvatting te geven van deze gebeurtenis. Maar door de tijd zijn werk te laten doen en erop te vertrouwen dat wetenschappers de spirituele ervaring van het Heilig Jaar zullen beschrijven, kunnen we nogmaals stilstaan bij een empirische, maar substantiële samenvatting van het grote spectaculaire fenomeen waarvan we allemaal deel hebben uitgemaakt, en vaststellen dat het een bij uitstek, ja zelfs uitsluitend religieus moment was. Het Heilig Jaar kan niet worden gedefinieerd vanuit een uiterlijk, toeristisch, sociaal of folkloristisch perspectief, noch vanuit een economisch of triomfalistisch perspectief, noch vanuit een innerlijk, humanistisch of ideologisch perspectief; het kan eenvoudigweg en globaal worden gedefinieerd vanuit een religieus perspectief. De individuele personen, gezinnen, groepen en pelgrims die eraan hebben deelgenomen en die het hebben gekenmerkt, wilden, zoals voorgeschreven, een daad, een inspanning, een programma van vernieuwing en verzoening tot stand brengen. Deze twee woorden zullen, naar wij hopen, in het bewustzijn en in de geschiedenis van deze generatie gegrift blijven. De Kerk heeft in het geheim gehuild, collectief gebeden en haar rituelen en heilige mysteries in het openbaar gevierd. Ze heeft zichzelf gegeven en de samenleving getuigd van een spontane, oprechte en diepe religiositeit. Dat is opvallend, dat is belangrijk. In de immense drukte van het hedendaagse leven is een lamp, namelijk de religieuze bevestiging van het Heilig Jaar, aangestoken en heeft het landschap van de aarde verlicht; alleen de grote gebieden van de landen die door hun blinde atheïsme ongevoelig zijn voor religieus licht, zijn helaas (maar misschien niet helemaal) in duisternis en schemering gebleven.

Laten we nu een stap verder gaan in onze beschouwing. Welke betekenis, welke naam geven we aan het religieuze feit dat we aan het kwalificeren zijn? We hebben het al eens eerder gezegd. De algemene betekenis van het Heilig Jaar is die van een daad van geloof; sterker nog, een daad die het geloof integreert in een daad van hoop, dat wil zeggen van verwachting van toekomstige bestemmingen, de zogenaamde eschatologische, dat wil zeggen laatste, die we nu al voorproeven, en nu, in het dagelijks leven, dat voorbijgaat en voorbijvliegt, bereiden we ons voor in combinatie met mysterieuze, maar niet 'helemaal onbekende, goddelijke plannen, die boven de vloeiende menselijke geschiedenis uitstijgen, stromend naar de monding van een apocalyptische eeuwigheid. De religie dringt zich nog steeds op en blijkt meer dan ooit de noodzakelijke en gelukkige aanvulling te zijn die de leegte vult, dat wil zeggen de spirituele behoefte van de mensheid, die juist toeneemt naarmate zij vordert in cultuur en wereldverovering.

O, om terug te komen op een gebroken klok, die ten onrechte in onze tijd heeft geluid, zullen we, terwijl we ons Heilig Jaar vreugdevol afsluiten, zeggen: “God is niet dood”! God straalt meer dan ooit aan de bewolkte hemel van onze tijd. Onze religie onthult de waarheid, de zin van het leven; onze religie geeft het, met haar hoop, haar ware waarde, haar vooruitziende reden om het moedig, eerlijk en in volheid te leven... En dan het allerhoogste woord! Zeg het zelf, als u het ontdekt hebt door de nederige viering van het Heilig Jaar. Het meest verheven en diepzinnige woord; het woord dat, wanneer het wordt teruggebracht tot zijn hoogste en authentieke betekenis, alles omvat en alles verklaart; het woord ‘Liefde’: God is Liefde! Dit is de onuitsprekelijke openbaring waarmee het Jubeljaar, met zijn pedagogie, zijn vergevingsgezindheid, zijn vergeving en ten slotte zijn vrede, vol tranen en vreugde, vandaag onze geest en morgen ons hele leven heeft willen vervullen: God is Liefde! God houdt van mij! God wachtte op mij en ik heb Hem teruggevonden! God is barmhartigheid! God is vergeving! God is redding! God, ja, God is het leven! (1 Joh. 4, 16)[[b:1 Joh. 4, 16]]

En omdat God voor zichzelf een oneindig voorwerp van Liefde is en Liefde voor ons is, en Hij ons als eerste heeft liefgehad (Jer. 31, 3; 1 Joh. 4, 10)[[b:Jer. 31, 3; 1 Joh. 4, 10]] H. Franciscus van Sales,...H. Franciscus van Sales, Teotimo, II, 9, hebben wij een onuitputtelijke reden om het fundamentele voorschrift van het Evangelie te begrijpen en na te leven, namelijk dat wij ook God moeten liefhebben, en “Hem liefhebben met heel ons hart, met heel onze ziel en met heel ons verstand.” (Mt. 22, 37)[b:Mt. 22, 37].

We weten dat dit onuitsprekelijke hoogtepunt ons in extase zou moeten brengen, zoals zoveel heiligen dat waren, en zoals zoveel zuivere en vrome zielen dat in stilte zijn; maar voor ons, kinderen van de aarde en van de tijd, is het nauwelijks mogelijk te weten dat het zo is: ja, God is Liefde! Maar het is nog steeds moeilijk om te genieten van deze waarheid die ons geschonken is; we vallen meteen terug in de directe cirkel van onze menselijke, zintuiglijke en logische ervaring; hoe kunnen we blijven hangen in de contemplatie van deze verblindende Werkelijkheid?

O broeders en zonen! Hier onderbreken we onze uiteenzetting en sluiten we de meditaties van het Heilig Jaar af, niet zonder een dubbele, plechtige aanbeveling. Dit is de eerste: verwerf een vollediger, liefdevoller kennis van Jezus Christus, in zijn Evangelie, in de theologie van de Kerk, in de spiritualiteit van de heiligen, en onthoud altijd zijn sleutelwoord, dat ons in staat stelt om op te stijgen van de kennis van Christus naar de inwijding in de kennis van God, onze Vader, die in het mysterie van de hemelen is. Jezus zei immers: “Wie mij ziet, ziet ook de Vader” (Joh. 14, 9)[b:Joh. 14, 9]. Dit is de theologische ladder voor de wijzen en de mystici; dit is het pad dat ook toegankelijk is voor de kleinen en de nederigen (Mt. 11, 25)[b:Mt. 11, 25]; dit is de weg die leidt naar de waarheid en het leven (Joh. 14, 6)[b:Joh. 14, 6].

En de andere aanvullende aanbeveling is nog toegankelijker voor ons gemeenschappelijk religieus beroep, concreet en menselijk: heb de broeders lief! Heb de mensen lief die uw liefde en uw dienst nodig hebben! (N.v.d.r.: gewijzigd t.o.v. Vaticaans origineel)[[b:1 Joh. 4, 19-21]] Het zal de broederlijke en sociale naastenliefde zijn, nieuw leven ingeblazen en vermenigvuldigd in goede werken, die niet alleen ons trouwe engagement voor het Heilig Jaar zal aantonen, maar ook de vruchtbaarheid en actualiteit ervan in de komende jaren zal bewijzen. Zie boodschap van de C.E.I.,...Zie boodschap van de C.E.I., 15 december 1975

Met onze apostolische zegen.